شناسایی و اولویت بندی پیشران های نهادی-مدیریتی موثر بر ارتقای حکمرانی در بازآفرینی بافت های فرسوده مشهد

در سال های اخیر روند بازآفرینی بافت های فرسوده در مشهد در حالی دنبال شده است که نظام نهادی و سازوکارهای مدیریتی این حوزه از انسجام کافی برای تحقق حکمرانی کارآمد برخوردار نیستند. هرچند اسناد و برنامه های شهری به ظاهر بر ضرورت حرکت به سوی بازآفرینی پایدار تاکید دارند اما در سطح اجرا اغلب رویکردهای پروژه محور، تصمیم گیری جزیره ای و ناهماهنگی میان نهادهای مسئول مشاهده می شود، وضعیتی که موجب می گردد اهداف کلان بازآفرینی از جمله ارتقای کیفیت زیست محیطی، پایداری اقتصادی و بهبود زیست پذیری محلات کمتر محقق شود. در چنین شرایطی بازآفرینی شهری نه تنها نیازمند منابع مالی و فنی است بلکه بیش از هر چیز وابسته به وجود پیشران های نهادی، مدیریتی توانمند، ساختارمند و هماهنگ می باشد. این پژوهش با رویکرد کمی و هدف کاربردی انجام شده است و از نظر روش شناسی در زمره مطالعات توصیفی-همبستگی قرار می گیرد. جامعه آماری تحقیق شامل مدیران و کارشناسان مرتبط با حوزه بازآفرینی شهری و شهرداری مشهد به تعداد ۵۰۰ نفر بوده که بر اساس فرمول کوکران ۲۱۷ نفر به عنوان نمونه انتخاب شدند. نتایج نمونه گیری در نرم افزارهای تحلیلی مرتبط با مدل سازی معادلات ساختاری (LISREL) مورد استفاده قرار گرفت. بررسی ها نشان می دهد که فرایند بازآفرینی در مشهد در میان مجموعه ای گسترده از سازمان های دولتی، عمومی، خصوصی و داوطلبانه توزیع شده است؛ سازمان هایی که هر یک ماموریت ها، ساختار مدیریتی، مدل های تامین مالی و اولویت های مستقل خود را دنبال می کنند. این پراکندگی نهادی همراه با ضعف هماهنگی میان کنش گران موجب کاهش توان سیستم بازآفرینی برای دستیابی به حکمرانی یکپارچه و پایدار می شود. یافته های پژوهش بیانگر آن است که تقویت پیشران هایی نظیر انسجام نهادی، شفافیت مدیریتی، هم افزایی میان دستگاه ها، مشارکت پذیری و وجود سازوکارهای پایش و نظارت شرط اصلی ارتقای حکمرانی در بازآفرینی بافت های فرسوده مشهد است. در غیاب این پیشران ها سازمان ها در فرایندهای بازآفرینی با محدودیت های تصمیم گیری مواجه شده و توانایی حفظ اصول پایداری و عدالت فضایی کاهش می یابد. این تحقیق با شناسایی و اولویت بندی این پیشران ها زمینه لازم برای برنامه ریزی موثرتر و سیاست گذاری یکپارچه در حوزه بازآفرینی شهری مشهد را فراهم می سازد.

کلیدواژه ها:

بازآفرینی شهری ، مشهد ، حکمرانی شهری ، پیشران های نهادی مدیریتی ، بافت فرسوده