ارزیابی تغییرات بلندمدت تنش گرمایی در گاوهای شیری شمال شرق ایران و تفکیک الگوی شبانه و روزانه آن

تنش گرمایی یکی از عوامل اصلی محدود کننده تولید در صنعت دامپروری است که تحت تاثیر تغییرات اقلیمی روندی فزاینده یافته. است هدف از این، مطالعه تحلیل روند بلندمدت تنش گرمایی در گاوهای شیری شمال شرق ایران و تفکیک الگوی وقوع آن در ساعات روز و شب طی یک دوره پنج دهه ای (۱۳۵۲ - ۱۴۰۱) بود. بدین منظور از داده های هواشناسی ایستگاه سینوپتیک مشهد شامل دمای خشک و نقطه شبنم در هشت نوبت دیدبانی روزانه استفاده شد و شاخص رطوبتی دمایی (THI) اساس معادله یوسف (۱۹۸۵) محاسبه گردید. روند تغییرات دهه ای ساعات تنش در دو بازه روزانه و شبانه با استفاده از رگرسیون خطی ساده در نرم افزار R ارزیابی گردید. یافته ها نشان داد که مجموع ساعات تنش گرمایی (THI (۶۸ خطی ۵ دهه گذشته روند افزایشی معنی داری داشته است. (۰.۰۵>P) شیب افزایش ساعات تنش در شب (۵۷.۲) ساعت در دهه به طور قابل توجهی بیشتر از روز (۴۱.۷) ساعت در دهه بود. بیشترین نرخ افزایش در بازه تنش ملایم (۶۸-۷۲) طی ساعات شبانه مشاهده شد (۴۴.۵ ساعت در دهه) (۰.۰۰۵=P). در مقابل بازه های تنش شدید (۷۹-۸۷) فاقد روند خطی معنیدار بوده و الگویی نوسانی داشتند که نشان دهنده افزایش تداوم تنش به جای شدت لحظه ای آن است. نتایج این پژوهش تایید کننده وقوع پدیده گرمایش شبانه در منطقه است. تشدید تنش گرمایی در ساعات شبانه می تواند با مختل کردن پنجره بازیابی حرارتی دام منجر به انباشت بار حرارتی و کاهش عملکرد تولیدی شود لذا بازنگری در استراتژی های خنک سازی دام به ویژه در ساعات اولیه شب در مناطق نیمه خشک ضروری است.

کلیدواژه ها:

تنش گرمایی ، گاو شیری ، شاخص دما رطوبت (THI) ، تغییر اقلیم ، شمال شرق ایران ، گرمایش شبانه ، آسایش حرارتی