نقش تغییرات متابولیسم اسیدهای چرب غشایی در سازوکار تحمل به تنش سرما در گیاهان زراعی

کاهش شدید دمای محیط و خسارت های ناشی از تنش سرما در مناطق سردسیر و معتدل از مهم ترین موانع در دسترسی به عملکرد مطلوب گندم (Triticum aestivum L) است. این تنش با برهم زدن ساختار و عملکرد غشای سلولی، فعالیت های فیزیولوژیک گیاه را به شدت کاهش می دهد. در این میان تنظیم پایداری ترکیبات لیپیدی غشا اصلی ترین راهبرد دفاعی گیاه برای بقا است. گیاه با افزایش سهم اسیدهای چرب غیر اشباع (UFA)، مانع از سفت و ژله ای شدن غشا شده و سیالیت آن را در دماهای پایین حفظ می کند. یافته های بیوشیمیایی نشان می دهند که خانواده آنزیمی دساتوراز اسید چرب (FADs) با کنترل میزان غیر اشباع سازی اسیدهای چرب، نقش کلیدی در تعیین میزان تحمل یا حساسیت ارقام مختلف گندم دارند. علاوه بر این این پاسخ های سازشی به طور مستقل عمل نمی کنند بلکه شبکه های پیام رسان بالادستی مانند اسید آبسزیک (ABA)، گونه های فعال اکسیژن (ROS) و نوسانات کلسیم درون سلولی (Ca۲) این فرآیندهای مولکولی را به صورت هماهنگ تنظیم می کنند. مقاله مروری حاضر با بررسی دستاوردهای نوین به تبیین ارتباط میان فرآیندهای متابولیک لیپیدها و شبکه های سیگنالینگ سلولی برای ارتقای پتانسیل تحمل به سرمای گندم می پردازد.

کلیدواژه ها:

اسید آبسزیک (ABA) ، تنش ، سرما ، دساتوراز (FAD) ، سیالیت غشا ، سیگنالینگ کلسیمی ، غشای سلولی ، گندم ، گونه های فعال اکسیژن (ROS) ، متابولیسم اسیدهای چرب