پکتین استخراج نوین خواص ساختاری و کاربردها در صنایع، غذایی دارویی و زیست محیطی

پکتین یک هتروپلی ساکارید، پیچیده، غیر سمی طبیعی و چند منظوره است که در دیواره سلولی اولیه و لامل میانی تمام گیاهان دولپه ای وجود دارد و بیشتر در پوشش خارجی میوه یا پوست در مقایسه با ماتریکس داخلی یافت می شود (Chandel, et al., ۲۰۲۲). این پلی ساکارید ساختاری در گیاهان عمدتا از واحدهای اسید گالاکتورونیک تشکیل شده و وزن مولکولی آن بسته به منبع و روش جداسازی بین ۶۰۰۰۰۰ تا ۱۳۰۰۰۰۰ گرم بر مول متغیر است (Riyamol, et al., ۲۰۲۳). در حال حاضر پوست مرکبات و تفاله سیب منابع اصلی تولید تجاری پکتین هستند اما تحقیقات در حال انجام بر روی استخراج پکتین از منابع میوه های جایگزین و ضایعات صنایع فرآوری به کاهش ضایعات و افزایش تولید کمک شایانی می کند (Chandel, et al., ۲۰۲۴). پکتین به دلیل ویژگی های استثنایی شامل ژل سازی برتر، امولسیفیکاسیون، فعالیت آنتی اکسیدانی، پایداری زیست سازگاری و غیر سمی بودن به طور گسترده در صنایع غذایی، دارویی، آرایشی و سایر صنایع کاربرد دارد (Xiang et al., ۲۰۲۴). این ترکیب به عنوان فیبر محلول در روده کوچک هضم نمی شود اما در روده بزرگ تخمیر شده و در تنظیم گلوکز خون پس از غذا، کاهش کلسترول Total و LDL، بهبود عملکرد گوارشی و پیشگیری از بیماری های متابولیک موثر است (Weber et al., ۲۰۲۴). روش های استخراج متداول مبتنی بر اسید یا قلیا ساختار پکتین را تخریب کرده و زباله شیمیایی تولید می کنند (Pattarapisitporn, ۲۰۲۵) در حالی که روش های سبز مانند استخراج فراصوتی، مایکروویوی، آنزیمی، فشار بالا و حلال های یوتکتیک عمیق بازده و خلوص بالاتری فراهم می آورند (Haque et al., ۲۰۲۵). این مقاله مروری با تمرکز بر منابع، ساختار، روش های استخراج سبز و کاربردهای چند منظوره پکتین به بررسی چالش ها و چشم انداز توسعه پایدار آن می پردازد (Roman-Benn, et al., ۲۰۲۳).

کلیدواژه ها:

پکتین ، استخراج سبز ، هتروپلی ساکارید ، ضایعات کشاورزی ، ژل سازی ، فعالیت زیستی ، پایداری محیطی ، صنایع غذایی ، صنایع دارویی