اندوفیت ها در خدمت جنگلداری اجتماعی؛ رویکردی زیستی برای مدیریت بیماری های جنگلی زاگرس

جنگل های زاگرس به عنوان یکی از مهمترین ذخایر زیستی، ایران در دهه های اخیر با چالش هایی نظیر زوال درختان بلوط، پوسیدگی ریشه و تنش های اقلیمی مواجه شده اند. این بحران ها نه تنها سلامت اکوسیستم را تهدید می کنند، بلکه معیشت و امنیت زیستی جوامع جنگل نشین را نیز تحت تاثیر قرار داده اند. در چنین شرایطی بهره گیری از راهکارهای زیستی در قالب جنگلداری اجتماعی ضرورتی راهبردی برای احیای منابع طبیعی و تاب آوری اکولوژیک محسوب می شود. اندوفیت ها میکروارگانیسم های همزیست قارچی و باکتریایی بدون ایجاد علائم بیماری درون بافت های گیاهی زندگی می کنند و از طریق تولید ترکیبات زیستی، فعال نقش موثری در افزایش مقاومت گیاهان در برابر عوامل بیماری زا ایفا می نمایند. مطالعات اخیر نشان داده اند که اندوفیت های بومی زاگرس به ویژه در گونه های دارویی و مقاوم دارای ظرفیت بالایی در کنترل زیستی بیماری های جنگلی هستند. این ویژگی ها اندوفیت ها را به گزینه ای مناسب برای توسعه محصولات زیستی محلی و کاهش وابستگی به نهاده های شیمیایی تبدیل کرده اند. این مقاله مروری با هدف تحلیل نقش اندوفیت ها در گیاه پزشکی و منابع طبیعی، به بررسی ظرفیت های زیستی این موجودات در چارچوب جنگلداری اجتماعی پرداخته و پیشنهادهایی برای بهره برداری مشارکتی از اندوفیت ها در مدیریت پایدار جنگل های زاگرس ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

اندوفیت ها ، گیاه پزشکی ، منابع طبیعی ، جنگلداری اجتماعی ، زاگرس ، کنترل زیستی ، زوال بلوط ، مشارکت مردمی ، اکوسیستم های جنگلی ، توسعه پایدار