مطالعه استخوان شناسی استخوان ران (Femur) در خرس قهوه ای ایرانی (Ursus arctos) نمونه یافت شده در استان ایلام

خرس قهوه ای ایران (Ursus arctos) از گوشتخواران بزرگ نواحی کوهستانی غرب کشور از جمله استان ایلام به شمار می رود. در این پژوهش استخوان ران یک نمونه یافت شده در طبیعت ایلام پس از پاکسازی و آماده سازی اسکلتی مورد بررسی آناتومیک و مورفومتریک قرار گرفت. برای آماده سازی بافت های نرم با جوشاندن کنترل شده جدا شد و سپس استخوان جهت حذف چربی در حلال آلی قرار گرفت و در مرحله بعد با سفیدسازی شیمیایی بقایای آلی از سطح آن حذف گردید. پس از خشک شدن در دمای محیط اندازه گیری ها انجام و مقادیر ثبت شد. بررسی ها نشان داد قطر دیافیز حدود ۳.۵ سانتی متر و قطر سر استخوان ران ۲.۵ سانتی متر است. برجستگی بزرگ حدود ۲ سانتی متر، برجستگی کوچک نزدیک به ۱ سانتی متر و عمق ناچ داخل سر ران (Forea capitis) نیز تقریبا ۱ سانتی متر اندازه گیری شد. ضخامت دیافیز حاکی از توان تحمل وزن قابل توجه در این حیوان است و برجستگی بزرگ نسبتا توسعه یافته، بیانگر اتصال عضلات قدرتمند ناحیه ران و لگن می باشد. ناچ داخل سر ران که محل اتصال رباط سر استخوان ران است در گونه هایی مانند اسب نیز دیده می شود و با پایداری مفصل ران ارتباط دارد؛ در خرس قهوه ای نیز عمق قابل توجه این ناحیه می تواند در افزایش ثبات مفصل و کمک به ایستادن موقت روی اندام های خلفی نقش داشته باشد. در مجموع داده های به دست آمده تصویری از سازگاری استخوان ران با جثه سنگین و شرایط حرکتی این گونه در زیستگاه های کوهستانی ارائه می دهد و می تواند در مطالعات مقایسه ای آینده مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

خرس قهوه ای ایران ، Ursus arctos ، استخوان ران ، مورفومتری ، استئولوژی ، آناتومی تطبیقی ، گوشتخواران ، زیست مکانیک اندام خلفی ، حیات وحش ایران