تاثیر مشارکت شهروندی در نگهداری فضای سبز محله ای بر کاهش چرای احشام مطالعه میدانی در شهر میناب

این پژوهش با هدف طراحی و اعتبار سنجی الگوی فضای سبز مشارکتی محله ای در شهر میناب طراحی شد تا رابطه علی بین مشارکت شهروندی و کاهش چرای احشام در اقلیم خشک جنوب ایران را بررسی کند. پژوهش با رویکرد کنش پژوهی و طرح نیمه تجربی با گروه آزمون و شاهد در سه محله با بافت های مختلف شهری (مرکزی، حاشیه ای، روستایی شهری) اجرا گردید. جامعه آماری شامل ۱۰۹۰۰ ساکن سه محله هدف و ۶۵ چوپان محلی بود که از آنها ۳۸۴ نفر به روش خوشه ای چند مرحله ای و ۴۵ نفر برای مصاحبه های عمیق انتخاب شدند. داده ها با پرسشنامه استاندارد حس مالکیت، راهنمای مصاحبه نیمه ساختاریافته و چک لیست مشاهده میدانی جمع آوری و با نرم افزارهای SPSS v۲۶ و MAXDA ۲۰۲۰ تحلیل شدند. نتایج نشان داد که اجرای الگوی مشارکتی سه بخشی، عمومی، اختصاصی خانواری آموزشی منجر به کاهش معنادار ۳/۵۸ درصدی آسیب دیدگی گیاهان، افزایش ۱/۵۱ واحدی حس مالکیت شهروندان (p=۰.۰۰۱)، و کاهش ۹/۵۶ درصدی تعداد دفعات چرای احشام شد. تحلیل واریانس دوطرفه نشان داد که نوع بافت شهری به عنوان متغیر تعدیلگر عمل کرده و بافت روستایی شهری بیشترین پاسخ مثبت کاهش ۷/۶۴ درصدی را نشان داد. همچنین تحلیل هزینه فایده صرفه جویی ۲/۳۵ درصدی در هزینه های سالانه و بازگشت سرمایه در ۲/۴۳ سال را تایید کرد. این پژوهش با بازتعریف چرای احشام از تعدی به چالش معیشتی ساختاری و تلفیق چارچوب های نظری حکمرانی مشارکتی، سیستم های اجتماعی اکولوژیک و سرمایه اجتماعی الگویی نوین برای مدیریت فضای سبز در شهرهای خشک جنوب ایران ارائه داد که برای اولین بار راهکاری فراتر از ممانعت فیزیکی در ادبیات پژوهشی ایران ارائه کرد.

کلیدواژه ها:

مشارکت شهروندی ، فضای سبز شهری ، چرای احشام ، حکمرانی مشارکتی ، شهرهای خشک