تاثیر بذرمال فسفر و روی و غلظت های مختلف ژیبرلین بر صفات، رشدی، عملکرد و کیفیت دانه نخود دیم (Cicer arietinum L) رقم منصوری در شرایط دیم استان مرکزی

این پژوهش با هدف بررسی و مقایسه اثر تیمارهای بذرمال فسفر و روی و کاربرد سطوح مختلف ژیبرلین بر شاخص های رشد و عملکرد نخود دیم رقم منصوری در شرایط اقلیمی استان مرکزی انجام شد. طرح آزمایشی در قالب طرح بلوک های کامل ساده با پنج تیمار شامل شاهد بدون تیمار، بذرمال فسفر و روی، ژیبرلین ۵ در هزار، ژیبرلین ۱۰ در هزار و ژیبرلین ۱۵ در هزار در سه تکرار در مزرعه دیم واقع در روستای عراقیه با شرایط اقلیمی نسبتا نیمه خشک طی فصل زراعی سال ۱۴۰۳-۱۴۰۴ در ماه های اسفند، فروردین، اردیبهشت و خرداد اجرا گردید. صفات مورد ارزیابی شامل ارتفاع بوته در زمان گلدهی، تعداد لگوم در هر بوته، وزن هزار دانه، عملکرد نهایی، وزن تر ریشه و وزن خشک ریشه بود. داده های کمی و کیفی با استفاده از ابزارهای مناسب بررسی و ثبت گردیدند. داده های کیفی ارزشگذاری شده و به همراه داده های کمی با استفاده از نرم افزار SPSS و تست های ANOVA و Tukey آنالیز آماری شدند (۰.۰۵ژیبرلین ۵ در هزار با مقادیری قابل توجه در شاخص های مذکور در رتبه دوم قرار گرفت. در حالی که استفاده از ژیبرلین های بالاتر (۱۰ و ۱۵ در هزار) اثرات کاهشی در بسیاری از صفات را داشته و این نشان می دهد که مصرف بیش از حد این تنظیم کننده رشد می تواند تعادل فیزیولوژیکی گیاه را مختل کند. نتایج آنالیز آماری نشان داد که بذرمال فسفر و روی موثرترین تیمار برای بهبود صفات رشدی و عملکرد نخود دیم رقم منصوری است و کاربرد ژیبرلین تنها در دوز پایین (۵ در هزار) می تواند نقش مکمل و تقویتی داشته باشد. این یافته ها می تواند در برنامه های مدیریتی و بهینه سازی تغذیه و تنظیم کننده های رشد در زراعت نخود در مناطق دیم کشور مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

نخود ، دیم ، بذرمال فسفر و روی ، ژیبرلین ، شاخص های رشد