تحلیل روند شدت و پیامدهای امواج گرما در سالهای ۲۰۲۳-۲۰۲۴ در استان یزد

موج گرمایی به عنوان یکی از مهمترین مخاطرات مرتبط با تغییر اقلیم به ویژه در مناطق خشک و فراخشک، پیامدهای گسترده ای برای سلامت انسان، منابع آب و پایداری سکونتگاه های شهری به همراه دارد. استان یزد با اقلیم گرم و بیابانی و برخورداری از میراث فرهنگی منحصر به فرد به طور ویژه در معرض این پدیده قرار دارد. هدف این پژوهش، تحلیل روند تغییرات فراوانی و شدت امواج گرما در سطح استان یزد طی دوره زمانی ۲۰۲۳-۲۰۲۴ است. در این مطالعه از داده های باز تحلیل هواشناسی سامانه CFSR استفاده شد و به صورت فصلی و سالانه تحلیل گردید. نتایج نشان دهنده افزایش تدریجی فراوانی و تداوم امواج گرما به ویژه در ماه های گرم سال است که بیانگر تشدید تنش حرارتی در منطقه است. علاوه بر این، تغییرات تشعشع خالص سطح زمین در استان یزد طی سال های ۲۰۲۳-۲۰۲۴ مورد بررسی قرار گرفت. بر اساس داده های ۴۷ ایستگاه، سنجش میانگین تشعشع خالص برابر با ۴۷.۱۹۶ وات بر مترمربع و انحراف معیار ۳۲.۷۸ وات بر مترمربع محاسبه شد. نتایج حاکی از نوسانات فصلی معنادار (p<۰.۰۰۱)، روند افزایشی ضعیف تشعشع (۰.۰۴۲ وات بر مترمربع در روز) و خودهمبستگی قوی در مقیاس های روزانه (r=۰.۸۲) و سالانه (r=۰.۹۱) است. یافته ها بر ضرورت مدیریت یکپارچه گرمای شدید به منظور حفاظت از سلامت انسان و حفظ پایداری و میراث فرهنگی استان یزد تاکید دارند.

کلیدواژه ها:

امواج گرما ، استان یزد ، تغییرات اقلیمی ، تابش خالص ، سامانه CFSR