مروری بر بیماری های مهم: زئونوز تب مالت، تب کریمه کنگو، هاری و کووید-۱۹

بیماری های زئونوز به گروهی از بیماری ها اطلاق می شود که از طریق تماس مستقیم یا غیر مستقیم بین حیوانات مهره دار و انسان منتقل می شوند. این بیماری ها به دلیل شیوع گسترده توان بالقوه برای همه گیری و تاثیرات عمیق بر سلامت انسان، دام و اقتصاد، به ویژه در کشورهای در حال توسعه همواره در مرکز توجه نظام های سلامت جهانی قرار دارند. نقش دامپزشکان در نظام مراقبت پیشگیری و کنترل این بیماری ها در چارچوب رویکرد یک سلامت (One Health) بسیار کلیدی و حیاتی تلقی می شود. هدف این مقاله بررسی تطبیقی و تحلیلی چهار بیماری مهم زئونوز شامل تب مالت (Brucellosis)، تب کریمه کنگو (CCHF)، هاری (Rabies) و کووید (۱۹-COVID) است که هر یک به واسطه تفاوت در عامل بیماری زا، مسیرهای انتقال و بار بیماری، ابعاد متفاوتی از چالش های زئونوتیک را آشکار می سازند. در این مطالعه با استفاده از منابع علمی معتبر بین المللی و ملی، ابعاد اپیدمیولوژیک، راه های انتقال، علائم بالینی، وضعیت شیوع در جهان و ایران و راهکارهای پیشگیری و کنترل این بیماری ها مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان می دهد که علیرغم تفاوت در ماهیت پاتوژن ها، الگوهای مشترکی در انتقال زئونوزها مشاهده می شود و تقاطع انسان، دام و محیط در بروز آنها نقش کلیدی دارد. همچنین نقاط ضعف ساختاری در نظام مراقبت و آموزش عمومی از عوامل موثر در تداوم چرخه انتقال در ایران محسوب می شود. تقویت همکاری بین بخشی، ارتقاء آموزش عمومی و تخصصی، و توسعه نظام های نظارتی از مهم ترین راهبردهای پیشنهادی برای بهبود مدیریت بیماری های زئونوتیک در کشور به شمار می آیند.

کلیدواژه ها:

بیماری های زئونوز ، تب مالت ، Brucellosis ، تب کریمه کنگو ، CCHF ، هاری ، Rabies ، کووید ، COVID ، اپیدمیولوژی دامپزشکی ، یک سلامت One Health ، پیشگیری و کنترل بیماری ها ، سلامت عمومی