هیپوکلسمی در گاوهای شیری: مشکلات فیزیولوژیک و راهکارهای عملی برای پایش

هیپوکلسمی تحت بالینی به عنوان یکی از شایع ترین اختلالات متابولیکی در گاوهای شیری دوره انتقال، با غلظت کلسیم خون ۲ میلی مول بر لیتر تعریف می شود. این عارضه که ۳۰ تا ۵۰ درصد گاوها به ویژه گاوهای مسن تر (چندزای) را مبتلا می سازد، عمدتا ناشی از عدم تعادل بین دفع کلسیم از طریق شیر و توانایی محدود دام در جبران آن از طریق رژیم غذایی یا بسیج از ذخایر استخوانی است. این وضعیت یک عامل خطر کلیدی برای بروز طیف وسیعی از بیماری های ثانویه از جمله ورم پستان، جفت ماندگی، متریت، کتوز و جابه جایی شیردان محسوب شده و به طور مستقیم بر سلامت، عملکرد تولیدمثلی و بهره وری اقتصادی گله تاثیر منفی می گذارد. پاتوفیزیولوژی هیپوکلسمی تحت بالینی مختل شدن هموستاز کلسیم است که توسط عواملی همچون کاهش پاسخ به هورمون های تنظیم کننده کلسیم (مانند هورمون پاراتیروئید و کلسیتریول)، کاهش ظرفیت بسیج کلسیم با افزایش سن، آلکالوز متابولیک و هیپومنیزمی تشدید می شود. پایش این عارضه عموما از طریق اندازه گیری کلسیم خون در ۲۴ ساعت اول پس از زایمان انجام می گیرد و کلسیم یونیزه به عنوان دقیق ترین شاخص ارزیابی وضعیت فیزیولوژیک شناخته می شود. راهکارهای مدیریتی پیشگیرانه عمدتا بر تعدیل جیره غذایی در دوره نزدیک به زایمان متمرکز است که شامل استفاده از جیره های کم کلسیم و یا افزودن نمک های آنیونی برای القای یک اسیدوز متابولیک خفیف و در نتیجه افزایش کارایی بسیج کلسیم می باشد. پایش سطح کلسیم گله با تعیین آستانه های مناسب مانند ۲.۲۵ میلی مول بر لیتر ابزاری ضروری برای شناسایی گله های در معرض خطر و ارزیابی اثربخشی مداخلات تغذیه ای است. این مقاله مروری ابعاد پاتوفیزیولوژیک، تبعات بالینی و راهکارهای پایش و مدیریت هیپوکلسمی تحت بالینی را مورد بررسی قرار داده و بر اهمیت اتخاذ رویکردهای پیشگیرانه به منظور کاهش تلفات اقتصادی و بهبود شاخص های رفاهی و عملکردی در گله های شیری تاکید می نماید.

کلیدواژه ها:

هیپوکلسمی ، گاو شیری ، اختلالات متابولیسم کلسیم ، دوره انتقال ، دامپروری