مایکوتوکسین ها در شیر و فرآورده های لبنی

این مقاله مروری به بررسی وقوع مایکوتوکسین های متعدد در شیر گاو و فرآورده های لبنی می پردازد. مایکوتوکسین ها، متابولیت های ثانویه تولید شده توسط جنس های مختلف قارچ های رشته ای مخاطرات بهداشتی قابل توجهی از جمله فعالیت های سرطان زایی و جهش زایی را به همراه دارند. در شرایط بهینه رشد قارچ های توکسینوژنیک قادر به تولید مایکوتوکسین هایی هستند که می توانند خوراک دام های شیری را آلوده نمایند. در طی فرآیندهای متابولیکی در بدن دام این مایکوتوکسین ها تحت بیوترانسفورماسیون قرار گرفته و متعاقبا در شیر ترشح می شوند. داده های موجود حاکی از وجود یک روند فصلی در سطوح مایکوتوکسین ها در شیر می باشند، به طوری که احتمال افزایش این سطوح در ماه های سردتر به شرایط نگهداری طولانی مدت مورد نیاز برای خوراک دام و فراهم شدن محیط مطلوب برای رشد قارچ ها نسبت داده می شود. از این رو اعمال شیوه های بهینه کشاورزی و روش های صحیح ذخیره سازی از اهمیت بنیادین در کنترل گونه های قارچی توکسینوژنیک و به تبع آن میزان مایکوتوکسین ها برخوردار است. اگرچه آفلاتوکسین ها به ویژه آفلاتوکسین M۱ به عنوان مایکوتوکسین های با شیوع بالاتر در شیر و محصولات لبنی شناخته می شوند، این بررسی نشان می دهد که سایر مایکوتوکسین ها نظیر فومونیزین ها، آفلاتوکسین تریکوتسن ها، زرالنون، توکسین T۲ و دئوکسی نیوالنول نیز قابلیت شناسایی در این محصولات را دارا می باشند. با توجه به مصرف گسترده شیر به عنوان یک منبع غنی از مواد مغذی به ویژه در دوران کودکی انجام بررسی های دقیق در خصوص وقوع مایکوتوکسین ها و همچنین اتخاذ تدابیر پیشگیرانه به منظور به حداقل رساندن آلودگی آن ها در شیر امری ضروری تلقی می گردد.

کلیدواژه ها:

مایکوتوکسین ، شیر گاو ، توکسین ، لبنیات