بررسی تنوع و تراکم فصلی پادمان راسته های Poduromorpha و Symphypleona در جنگل دارابکلای ساری (مازندران، ایران)

این پژوهش با هدف بررسی تنوع گونه ای و تراکم فصلی پادمان های دو راسته Poduromorpha و Symphypleona در اکوسیستم جنگلی دارابکلای ساری مازندران (ایران) انجام شد. نمونه برداری ها به صورت فصلی بهار، تابستان، پاییز و زمستان سال ۱۴۰۳ از ۳۰ نقطه تصادفی در هر فصل انجام گرفت. نمونه های خاک با استفاده از اگر استاندارد قطر ۵ سانتی متر، عمق ۱۲-۱۰ سانتی متر برداشت و پادمان ها به وسیله دستگاه استخراج قیف تالگرن (Tullgren) جداسازی شدند. شناسایی تاکسونومیک بر اساس صفات ریخت شناسی و با استفاده از کلیدهای شناسایی معتبر و تهیه اسلایدهای دائمی صورت پذیرفت. در مجموع ۸۰۵ فرد پادمان جمع آوری و ۲۴ گونه شناسایی شد که از این تعداد ۱۶ گونه متعلق به راسته Poduromorpha از چهار خانواده Neanuridae Onychiuridae Hypogastruridae و Tullbergiidae و ۸ گونه متعلق به راسته Symphypleona بودند. راسته Poduromorpha از نظر تراکم جمعیتی غالب بود و حدود ۹۰ درصد از کل افراد را به خود اختصاص داد. میانگین تراکم کل پادمان ها ۴۱۰۲۹۵ فرد در متر مربع برآورد شد. الگوی تغییرات فصلی تراکم نشان داد که بیشترین تراکم در فصل زمستان (۷۹.۳۴ درصد) و کمترین تراکم در فصل بهار (۱۸.۸۹ درصد) رخ داده است. بر اساس شاخص تنوع شانون وینر، بیشترین تنوع گونه ای در فصل بهار (۱.۲۴) و کمترین آن در فصل تابستان (۱.۱۴) مشاهده شد. در میان خانواده های Poduromorpha خانواده های Onychiuridae و Hypogastruridae به ترتیب در فصول گرم و سرد سال بیشترین تراکم را داشتند. تجزیه واریانس تفاوت معنی داری در تراکم کل بین فصول نشان نداد اما اختلاف تراکم بین خانواده های مختلف معنادار بود. یافته های این پژوهش حاکی از غنای گونه ای مناسب پادمان ها در جنگل دارابکلا و راسته Poduromorpha به عنوان گروه اکولوژیک غالب نقش کلیدی در ساختار جامعه این بی مهرگان خاکزی ایفا می کند. الگوهای فصلی مشاهده شده در تراکم و تنوع وابستگی این موجودات به عوامل محیطی به ویژه رطوبت و دمای خاک را تایید می کند.

کلیدواژه ها:

تنوع زیستی ، پادمان جنگل ، هیرکانی ، ساری ، شاخص زیستی