زنان و تغییرات اقلیمی

تغییرات اقلیمی یکی از مهم ترین چالش های جهانی است که پیامدهای آن به طور نابرابر میان گروه های اجتماعی توزیع می شود. در این میان زنان به ویژه در جوامع در حال توسعه و مناطق روستایی آسیب پذیری بیشتری دارند؛ زیرا نقش های تولیدی و بازتولیدی آنان مانند مدیریت آب، غذا و مراقبت از خانواده در معرض تهدید مستقیم قرار می گیرد. ساختارهای اجتماعی و نهادی نیز اغلب دسترسی زنان به منابع سرمایه و تصمیم گیری را محدود می سازند و این امر ظرفیت تطبیقی آنان را کاهش می دهد. در ایران تغییرات اقلیمی با پدیده هایی همچون خشکسالی های مکرر، کاهش منابع آب و مهاجرت های اجباری همراه بوده و اثرات شدیدی بر معیشت، سلامت و امنیت غذایی زنان روستایی و عشایری بر جای گذاشته است. یافته های پژوهش حاضر که بر مبنای روش اسنادی-تحلیلی و مرور مطالعات ملی و بین المللی در بازه ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۵ انجام شده است نشان می دهد که زنان همزمان با تحمل پیامدهای منفی تغییرات اقلیمی، حاملان دانش بومی ارزشمندی در مدیریت پایدار منابع طبیعی هستند. با این حال فقدان رویکردهای جنسیت محور در سیاستگذاری های اقلیمی نابرابری های موجود را تشدید می کند. بر اساس چارچوب های نظری مانند اکو فمینیسم، فمینیسم سیاسی-زیست محیطی و رویکرد جنسیت و توسعه توجه به نقش زنان در سیاست های اقلیمی نه تنها یک الزام عدالت اجتماعی است بلکه عاملی کلیدی در ارتقای تاب آوری اجتماعی-اکولوژیکی جوامع محسوب می شود. این مقاله بر ضرورت ادغام دانش بومی زنان، توانمندسازی اقتصادی، افزایش مشارکت در تصمیم گیری و طراحی سیاست های اقلیمی حساس به جنسیت تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

تغییرات اقلیمی ، زنان ، اکو فمینیسم ، جنسیت و توسعه