بررسی پاسخ و روابط همبستگی بین صفات مورفولوژیک و اجزای عملکرد ژنوتیپ های مختلف ذرت در تراکم های مختلف کاشت

بررسی اثر تراکم های مختلف کاشت بر عملکرد ارقام زودرس ذرت یکی از محورهای اساسی تحقیقات روز کشاورزی است. به همین منظور، آزمایشی به صورت کرت های خرد شده در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار در شهرستان کوهدشت اجرا شد. در این مطالعه چهار سطح تراکم بوته (با فاصله کاشت ۱۰، ۱۵، ۲۰ و ۲۵ سانتی متر روی ردیف به عنوان فاکتور اصلی و سه رقم زودرس ذرت (AS۳۱، AS۵۴ و BIARIS) به عنوان فاکتور فرعی مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج این پژوهش نشان داد تراکم کاشت در سطح بالایی بر صفات مهم ذرت موثر است. تراکم های مختلف بوته تاثیر معنی داری بر ویژگی هایی نظیر وزن و طول بلال، تعداد دانه در ردیف، وزن صد دانه، عملکرد بیولوژیک، شاخص برداشت و عملکرد دانه داشتند. بیشترین عملکرد دانه با مقدار ۸۹/۱۱۱۱۵ کیلوگرم در هکتار در فاصله کاشت ۲۰ سانتی متری و کمترین عملکرد دانه با مقدار ۵۶/۷۴۱۳ کیلوگرم در هکتار در فاصله کاشت ۱۰ سانتی متری حاصل شد. در بین ارقام مورد مطالعه رقم BIARIS بیشترین عملکرد دانه (۲۵/۹۵۸۰ کیلوگرم در هکتار) و رقم AS۳۱ کمترین عملکرد (۲۵/۹۳۶۵ کیلوگرم در هکتار) را تولید کرد. همچنین بررسی اثر متقابل نشان داد بالاترین عملکرد مربوط به ترکیب تراکم ۲۵ سانتی متری و رقم BIARIS (۱۱۱۸۱ کیلوگرم در هکتار) و پایین ترین مقدار به ترکیب تراکم ۱۰ سانتی متری و رقم AS۵۴ (۳۳/۷۲۴۵ کیلوگرم در هکتار) تعلق داشت. نتایج حاکی از آن است که تراکم کاشت همچنین باعث تغییرات معنی دار در صفاتی مانند ارتفاع بوته، قطر ساقه، قطر بلال، تعداد برگ های پایین و بالای بلال و تعداد برگ در هر بوته شد. به طور کلی بهترین عملکرد دانه در تراکم کاشت ۲۰ سانتی متری و رقم BIARIS به دست آمد. بنابراین انتخاب تراکم مناسب و رقم مرغوب می تواند نقش کلیدی در بهبود رشد، نمو و افزایش عملکرد ذرت داشته باشد؛ چرا که این صفات علاوه بر عوامل ژنتیکی به شرایط محیطی و تعامل این دو عامل نیز وابسته اند و دور شدن از شرایط بهینه محیطی نظیر تراکم نامناسب موجب کاهش عملکرد خواهد شد.

کلیدواژه ها:

ذرت ، تراکم ، کاشت ، رقم زودرس ، عملکرد دانه ، اجزای عملکرد ، صفات مورفولوژیک