مقایسه روشهای تصمیم گیری چند معیاره فازی در اولویت بندی الگوی کشت محصولات زراعی

در این پژوهش، اولویت کشت دو محصول گوجه فرنگی و نخود با استفاده از روشهای تصمیم گیری چند معیاره فازی شامل FANP، FSAW و FARAS تعیین شد. ارزیابی تناسب اراضی بر اساس ویژگیهای مورفولوژیکی و فیزیکوشیمیایی خاک انجام گرفت. سپس داده ها با استفاده از توابع عضویت فازی استانداردسازی شده و وزن دهی معیارها با مدل های FANP و FSAW انجام شد. در نهایت رتبه بندی محصولات با روش FARAS صورت گرفت. نتایج نشان داد شوری خاک مهمترین عامل محدود کننده بوده و نخود دارای اولویت کشت بالاتری نسبت به گوجه فرنگی است. هدف: انتخاب الگوی کشت مناسب نقش مهمی در مدیریت پایدار منابع خاک و آب دارد پژوهش حاضر با هدف ارزیابی تناسب اراضی برای کشت محصولات زراعی منتخب شامل، گوجه فرنگی و نخود در منطقه مرند و مقایسه ی دقت مدل های تصمیم گیری فازی با روش کلاسیک ریشه دوم انجام شد. در این مطالعه تلاش گردید با در نظر گرفتن ویژگی های اقلیمی فیزیکی و شیمیایی، خاک، نقشه های تناسب اراضی تهیه و مناسب ترین محصول برای کشت در شرایط فعلی منطقه تعیین شود. روش شناسی پژوهش برای دستیابی به این هدف ابتدا داده های مربوط به شاخص های اصلی خاکی و اقلیمی شامل شیب (توپوگرافی)، هدایت الکتریکی (EC)، آهک، گچ، بافت و ساختمان خاک، عمق موثر، درصد ذرات درشت، زهکشی و سیل گیری جمع آوری شد. سپس با استفاده از مدل های چند معیاره فازی شامل FARAS، FSAW، FANP و روش کلاسیک ریشه دوم تناسب اراضی هر محصول محاسبه گردید. ارزیابی دقت مدل ها با شاخص های آماری ضریب تبیین (R²)، میانگین مربعات خطا (RMSE)، میانگین هندسی خطای نسبی (GMER) و شاخص کارایی نش کسات کلیف (NSE) انجام شد. داده ها و تحلیل ها در محیط سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS) پردازش گردید. یافته ها نتایج نشان داد که مدل های فازی به ویژه FANP دقت و همبستگی بسیار بالایی با داده های واقعی تولید دارند. مقادیر R² در FANP برای تمامی محصولات بین ۰.۹۴ تا ۰.۹۹، RMSE بین ۲۱ تا ۴۹۰ و GMER در محدوده ی نزدیک به ۱ به دست آمد که بیانگر دقت بالا و برآورد واقعی مدل است. مدل FANP در رتبه ی دوم و سایر مدل ها در رتبه های بعدی قرار گرفتند. روش ریشه دوم در تمامی موارد با خطای زیاد و کم برآوردی قابل توجه همراه بود. در این پژوهش اولویت کشت دو محصول گوجه فرنگی و نخود با استفاده از روش های تصمیم گیری چند معیاره فازی شامل FSAW، FANP و FARAS تعیین شد. ارزیابی تناسب اراضی بر اساس ویژگی های مورفولوژیکی و فیزیکوشیمیایی خاک انجام گرفت. سپس داده ها با استفاده از توابع عضویت فازی استانداردسازی شده و وزن دهی معیارها با مدل های FANP و FSAW انجام شد. در نهایت رتبه بندی محصولات با روش FARAS صورت گرفت. نتایج نشان داد شوری خاک مهم ترین عامل محدود کننده بوده و نخود دارای اولویت کشت بالاتری نسبت به گوجه فرنگی است.

کلیدواژه ها:

الگوی کشت ، تناسب اراضی ، تصمیم گیری ، فازی ، FMOORA ، FANP