حکمرانی هوشمند قراردادهای پیمان در پروژه های عمرانی مبتنی بر مدیریت ارزش، مدل سازی اطلاعات ساختمان و هوش مصنوعی

مدیریت ارزش به عنوان یک فرآیند نظام مند، خلاقانه و مبتنی بر تحلیل کارکرد، ابزاری موثر برای دستیابی به بهینه ترین هزینه چرخه عمر پروژه محسوب می شود. با این حال، در پروژه های عمرانی کشور، صلب بودن نسبی ساختار حقوقی قراردادهای پیمان و محدودیت انعطاف پذیری اسناد بالادستی (به ویژه شرایط عمومی پیمان، نشریه ۴۳۱۱)، بهره گیری از ظرفیت های مدیریت ارزش در مراحل اجرا و بهره برداری را با چالش مواجه کرده است. پژوهش حاضر با هدف کاهش این فاصله، چارچوبی مفهومی برای «حکمرانی هوشمند قراردادها» ارائه می کند که مدیریت ارزش را در بستر هم افزایی مدل سازی اطلاعات ساختمان (BIM) و تحلیل های داده محور مبتنی بر هوش مصنوعی (AI) بازتعریف می کند. روش تحقیق در این پژوهش توصیفی–تحلیلی و توسعه ای بوده و مبتنی بر بررسی اسناد قراردادی، تحلیل رویه های اجرایی و طراحی الگوی مفهومی است. یافته های پژوهش نشان می دهد که ادغام مدیریت ارزش در ساختاری دیجیتال و داده محور، از طریق شفاف سازی فرآیند ارائه پیشنهادهای ارزش آفرین و استقرار نظام تصمیم گیری داده محور، می تواند زمینه کاهش هزینه های چرخه عمر، کاهش بروز و تشدید دعاوی قراردادی و ارتقای هم راستایی منافع ذی نفعان را فراهم سازد. در نهایت، پژوهش حاضر راهکارهایی عملی برای استقرار هیئت های خبرگان مستقل و سامانه ملی مدیریت و نظارت هوشمند پروژه ها پیشنهاد می کند که بستری برای گذار از رویه های سنتی به سمت مدیریت برد–برد در پروژه های عمرانی فراهم می آورد.

کلیدواژه ها:

حکمرانی هوشمند قراردادها ، مدیریت ارزش ، مدل سازی اطلاعات ساختمان (BIM) ، هوش مصنوعی ، پیشگیری از دعاوی قراردادی