مهندسی عمران و توسعه پایدار

صنعت ساخت وساز و مهندسی عمران، با وجود نقش زیربنایی در توسعه اقتصادی، به دلیل مصرف بی رویه منابع تجدیدناپذیر، تولید حجم انبوه ضایعات ساختمانی و انتشار گازهای گلخانه ای، با چالش های جدی در حوزه پایداری روبه روست. در سال های اخیر، ضرورت گذار از پارادایم های سنتی ساخت به سمت «مهندسی عمران پایدار» به منظور توازن میان نیازهای حال و توانمندی نسل های آینده، به اولویت نخست محافل علمی و اجرایی تبدیل شده است. پژوهش حاضر با هدف واکاوی جامع ابعاد توسعه پایدار در مهندسی عمران، به بررسی راهکارهای عملیاتی و نوآوری های تکنولوژیک در پروژه های زیربنایی ایران در بازه زمانی ۵ سال اخیر می پردازد. در این مقاله با اتکا به روش توصیفی-تحلیلی و مرور سیستماتیک ادبیات پژوهشی، سه محور بنیادین مورد واکاوی قرار گرفته است: نخست، پایداری در مصالح که با تمرکز بر جایگزینی سیمان با پوزولان های طبیعی و بیوپلیمرها جهت کاهش اثرات کربنی بررسی شده است. دوم، پایداری در فرآیند مدیریت که شامل نقش کلیدی مدل سازی اطلاعات ساختمان (BIM) و الگوریتم های هوش مصنوعی در بهینه سازی مصرف انرژی و کاهش دوباره کاری هاست. و سوم، پایداری در مقیاس شهری که به باززنده سازی بافت های فرسوده با تکیه بر اصول نوسازی سبز پرداخته است. نتایج حاصل از این پژوهش نشان می دهد که اتخاذ رویکرد سیستمی در چرخه حیات پروژه (از طراحی تا تخریب)، می تواند منجر به کاهش چشمگیر مصرف منابع و ارتقای کیفیت زیست محیطی شهرها گردد. همچنین یافته ها حاکی از آن است که موانع اقتصادی و فقدان استانداردهای بومی سازی شده، از جمله اصلی ترین چالش های تحقق کامل این اهداف در کشور هستند. در نهایت، راهکارهایی جهت یکپارچه سازی مدیریت ارزش و توسعه پایدار ارائه شده است که می تواند به عنوان الگویی کارآمد در اختیار مهندسان مشاور و پیمانکاران قرار گیرد تا علاوه بر توجیه اقتصادی، مسئولیت های اجتماعی و زیست محیطی پروژه ها را نیز پوشش دهند.

کلیدواژه ها:

مهندسی عمران ، توسعه پایدار ، مدیریت چرخه حیات (LCA) ، مصالح زیست مبنا ، مدل سازی اطلاعات ساختمان (BIM) ، محیط زیست شهری ، مدیریت ارزش