معماری شهری به مثابه زیرساخت سبز پنهان؛ بازتعریف نقش فرم، فضا و طراحی در ارتقای سرانه، کیفیت و پایداری فضای سبز شهری

در دهه های اخیر، افزایش تراکم کالبدی شهرها، محدودیت زمین و تشدید بحران های زیست محیطی، تامین و نگهداشت فضای سبز شهری را با چالش های اساسی مواجه ساخته است. در بسیاری از شهرها، ارتقای سرانه فضای سبز عمدتا از طریق توسعه کمی و افقی دنبال می شود؛ رویکردی که به دلیل محدودیت منابع، افزایش هزینه های تملک زمین و فشار بر زیرساخت های شهری، پایداری لازم را ندارد. در این میان، معماری شهری می تواند نقشی فراتر از یک عنصر کالبدی ایفا کرده و به عنوان زیرساختی سبز و پنهان، زمینه ارتقای سرانه موثر فضای سبز و کاهش هزینه های نگهداشت آن را فراهم سازد. هدف این پژوهش، تبیین نقش معماری شهری در ارتقای سرانه، کیفیت و پایداری فضای سبز شهری و بررسی تاثیر طراحی معماری بر نگهداشت فضاهای سبز است. روش تحقیق از نوع توصیفی–تحلیلی بوده و با استفاده از مطالعات اسنادی، تحلیل ادبیات نظری، بررسی نمونه های منتخب معماری شهری داخلی و خارجی و تحلیل کیفی شاخص های معماری پایدار انجام شده است. نتایج پژوهش نشان می دهد که اصولی نظیر طراحی فشرده، ادغام توده و فضای سبز، استفاده از بام ها و جداره های سبز، طراحی فضاهای نیمه باز و توجه به مولفه های اقلیمی، می تواند بدون افزایش سطح اشغال زمین، سرانه موثر فضای سبز را به طور معناداری افزایش داده و هزینه های نگهداشت، مصرف آب و انرژی را کاهش دهد. در نهایت، پژوهش بر ضرورت بازنگری در سیاست ها و ضوابط معماری شهری و تلفیق آن با راهبردهای توسعه فضای سبز پایدار تاکید می نماید.

کلیدواژه ها:

معماری شهری ، فضای سبز شهری ، سرانه فضای سبز ، معماری پایدار ، شهر سبز پایدار