عوامل موثر بر سختی آب آشامیدنی و اهمیت پایش مداوم پارامترهای آن بر سلامت انسان

کیفیت سختی آب یکی از مهم ترین شاخص های کیفیت آب آشامیدنی است که تغییرات آن می تواند پیامدهای قابل توجهی بر سلامت انسان و عملکرد تاسیسات داشته باشد؛ ازاین رو بررسی عوامل موثر بر سختی آب و ضرورت پایش مداوم آن اهمیت ویژه ای دارد. مسئله اصلی این پژوهش، افزایش نوسانات سختی در منابع آب سطحی و زیرزمینی و تاثیر هم زمان عوامل طبیعی و انسانی بر آن است که ضرورت مطالعه ای جامع را آشکار می سازد. این تحقیق با هدف شناسایی عوامل تعیین کننده سختی آب و تحلیل اهمیت پایش مستمر آن برای مدیریت بهینه کیفیت آب انجام شد. در این پژوهش از روش توصیفی–تحلیلی بهره گرفته شد و اطلاعات موردنیاز از طریق مطالعات کتابخانه ای جمع آوری گردید؛ سپس با روش تحلیل مقایسه ای، یافته های پژوهش های متعدد بررسی و شباهت ها و تفاوت های آن ها تحلیل شد تا چارچوبی منسجم برای ارزیابی سختی آب ارائه شود. نتایج نشان داد که ساختار زمین شناسی، به ویژه وجود سازندهای آهکی و دولومیتی، مهم ترین عامل طبیعی موثر بر سختی آب است و می تواند سختی را تا ۶۰ درصد افزایش دهد؛ همچنین منابع آب زیرزمینی بیشترین سختی را داشته و در برخی مناطق مقدار آن به بیش از ۳۰۰ میلی گرم بر لیتر برحسب کربنات کلسیم می رسد. از سوی دیگر، فعالیت های انسانی مانند ورود پساب ها، مصرف کودهای شیمیایی و برداشت بی رویه آب زیرزمینی موجب افزایش املاح و تشدید سختی می شود. تحلیل ها نشان داد که استفاده از سامانه های کاهش سختی نظیر اسمز معکوس و تبادل یونی قادر است ۸۵ تا ۹۵ درصد یون های سختی زا را حذف کند، درحالی که روش هایی مثل جوشاندن تنها ۴۰ تا ۵۰ درصد سختی موقت را کاهش می دهد. همچنین مشخص شد سختی بالای آب می تواند راندمان انتقال حرارت تجهیزات را تا حدود ۳۰ درصد کاهش دهد و احتمال بروز سنگ کلیه را تا ۲۰ درصد افزایش دهد، در مقابل، سختی متوسط می تواند بخشی از نیاز بدن به کلسیم و منیزیم را تامین کند. براساس نتایج، پایش مداوم سختی آب با استفاده از فناوری های نوین ضروری است، زیرا می تواند تغییرات ناگهانی کیفیت آب را آشکار کرده و از بروز مشکلات بهداشتی و هزینه های ناشی از رسوب گذاری جلوگیری کند. در پایان پیشنهاد می شود توسعه زیرساخت های پایش آنلاین کیفیت آب، کنترل فعالیت های انسانی موثر بر منابع آب، و تدوین برنامه های آموزشی برای ارتقای آگاهی عمومی در دستور کار قرار گیرد تا مدیریت سختی آب و حفظ سلامت جامعه با کارایی بیشتری انجام شود.

کلیدواژه ها:

سختی آب آشامیدنی ، کیفیت آب ، سلامت انسان ، پایش مداوم کیفیت آب ، عوامل زمین شناسی