ارزیابی پایداری گودهای ساختمانی شهری و ارائه راهکارهای کاهش خطرات در پروژه های شهرداری

گودهای ساختمانی شهری از بحرانی ترین عملیات موقت در پروژه های عمرانی اند، زیرا پایداری آن ها فقط به مقاومت خاک و ظرفیت سازه نگهبان وابسته نیست و از آب زیرزمینی، توالی اجرا، تغییرات زمانی، کیفیت مدیریت کارگاه، حساسیت ساختمان ها و تاسیسات مجاور، ترافیک، تراکم جمعیت و نحوه مداخله نهادهای شهری اثر می پذیرد. هدف این پژوهش، ارزیابی جامع عوامل موثر بر پایداری گودهای شهری و ارائه راهکارهای کاهش خطر در پروژه های شهرداری است. مطالعه با روش مرور کتابخانه ای ساختاریافته و تحلیل مضمون انجام شد. مقالات داوری شده جدید، استانداردهای پایش ژئوتکنیکی، الزامات طراحی حالت حدی، راهنماهای رسمی گودبرداری و مقررات ملی ساختمان در محورهای شناخت زمین، انتخاب سیستم نگهبان، کنترل آب، اثر بر مجاورین، پایش، هشدار و حکمرانی پروژه بررسی شدند. یافته ها نشان می دهد شکست های گود شهری معمولا محصول یک علت منفرد نیستند؛ بلکه از هم افزایی عدم قطعیت ژئوتکنیکی، طراحی نامتناسب با مراحل اجرا، کنترل ناکافی آب، تغییرات تاییدنشده، تاخیر در نصب مهاربندی، ضعف پایش و ابهام در اختیار توقف کار شکل می گیرند. بر این اساس، مقاله چارچوب نوآورانه «مدیریت یکپارچه پایداری و ریسک گود شهری» را پیشنهاد می کند که شش لایه به هم پیوسته دارد: خط مبنای ژئوتکنیکی و شهری، طراحی مبتنی بر عملکرد، برنامه ایمن اجرای موقت، پایش و به روزرسانی پویا، حکمرانی و پاسخ اضطراری، و یادگیری سازمانی. نوآوری اصلی مقاله، تلفیق پایداری فنی با مواجهه عمومی و سازوکارهای تصمیم گیری شهرداری و تبدیل پایش از فعالیت ثبت داده به نظام «آستانه–اقدام–مسئول» است. نتیجه گیری می شود که کاهش پایدار خطر نیازمند عبور از کنترل صرف نقشه و محاسبات به سوی مدیریت چرخه عمر گود، کنترل مستقل، نقاط توقف اجباری، حفاظت فعال از مجاورین، داشبورد پایش، سناریوهای اضطراری و بانک تجربه شهری است.

کلیدواژه ها:

گودبرداری شهری ، پایداری گود ، سازه نگهبان ، پایش ژئوتکنیکی ، آب زیرزمینی ، مدیریت ریسک ، پروژه های شهرداری ، ساختمان های مجاور