ارائه مدل همگرایی موزه هوشمند (SMC) مبتنی بر مرور نظام مند پژوهش های ۲۰۲۰-۲۰۲۵: مطالعه موردی موزه تاریخ طبیعی و تکنولوژی دانشگاه شیراز

تحول دیجیتال در دهه اخیر، نقش موزه ها را از نهادهای سنتی صرفا نگهدارنده میراث فرهنگی، تاریخ طبیعی و دستاوردهای فناورانه، به اکوسیستم هایی هوشمند، تعاملی و داده محور ارتقا داده است. امروزه فناوری هایی مانند هوش مصنوعی، اینترنت اشیا، واقعیت افزوده، واقعیت مجازی، دوقلوهای دیجیتال و متاورس، چشم انداز جدیدی را در مدیریت، حفاظت و ارائه میراث فرهنگی گشوده اند. پژوهش حاضر با مرور نظام مند ادبیات تحقیق، ابتدا به تحلیل روندهای جهانی فناوری در موزه های هوشمند طی سال های ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۵ می پردازد؛ سپس با تمرکز بر مطالعه موردی «موزه تاریخ طبیعی و تکنولوژی دانشگاه شیراز»، چارچوب مفهومی و بومی SMC را برای تبدیل این موزه به یک زیرساخت فرهنگی در شهر هوشمند ارائه می دهد. یافته های این پژوهش نشان می دهد که رویکردهای این حوزه از مرحله «دیجیتالی سازی ساده مجموعه ها» عبور کرده و به سمت «اکوسیستم های هوشمند مبتنی بر داده»، «شخصی سازی تجربه بازدیدکنندگان» و «مدیریت پیش بینانه» حرکت کرده اند. همچنین نتایج حاکی از آن است که «دوقلوی دیجیتال» و «هوش مصنوعی مولد»، مهم ترین محورهای پژوهشی در سال های اخیر بوده اند. در نهایت، بر اساس دستاوردهای این مرور نظام مند و مطالعه موردی، مدل پنج لایه SMC (شامل: دارایی های دانشی، دیجیتال سازی، فناوری های هوشمند، تعامل شهروندی و ارزش آفرینی شهری) تدوین شد و یک برنامه اجرایی سه مرحله ای برای هوشمندسازی موزه تاریخ طبیعی و تکنولوژی دانشگاه شیراز پیشنهاد گردید.

کلیدواژه ها:

موزه هوشمند ، شهر هوشمند ، هوش مصنوعی ، دوقلوی دیجیتال ، موزه تاریخ طبیعی دانشگاه شیراز