نیروگاه خورشیدی؛ رویکردی پایدار در بازسازی اراضی معدن مس چهل کوره زاهدان

اقتصادی و سازگار با محیط زیست برای بازسازی اراضی استخراج شده فعالیت های معدنی به ویژه معادن روباز در مناطق خشک و نیمه خشک معدن مس چهل کوره زاهدان مورد استفاده قرار گیرد. موجب تخریب گسترده اراضی و بروز پیامدهای زیست محیطی قابل توجه می شوند و بازسازی این اراضی را به یکی از الزامات اساسی مدیریت پایدار معادن تبدیل می کنند. انتخاب گزینه بهینه بازسازی مستلزم ارزیابی هم زمان عوامل طبیعی، اقتصادی، فنی اجرایی و اجتماعی است. در این پژوهش به منظور تعیین مناسب ترین راهکار بازسازی زمین های استخراج شده یکی از مولفه های اساسی مدیریت بازسازی معدن مس چهل کوره زاهدان از مدل تصمیم گیری چندمعیاره (MCDM) با رویکرد وزن دهی معیارها (AHP) استفاده شده است. سه گزینه اصلی شامل جنگل کاری، مزرعه بادی و نیروگاه خورشیدی فتوولتائیک (PV) با ضرایب وزنی ۳۰ برای عوامل طبیعی، ۲۵ برای عوامل اقتصادی، ۲۵ برای عوامل فنی اجرایی و ۲۰ برای عوامل اجتماعی مورد مقایسه قرار گرفتند. نتایج ارزیابی وزن دار نشان داد که گزینه نیروگاه خورشیدی با امتیاز نهایی ۳۰۰۰ بالاترین اولویت بازسازی را داراست در حالی که مزرعه بادی و جنگل کاری به ترتیب امتیازهای ۲۰۰۰ و ۱۴۵۰ را کسب کردند. برتری گزینه خورشیدی عمدتا ناشی از تابش بالای خورشیدی منطقه زاهدان (بیش از ۳۰۰۰ ساعت آفتابی در سال، اقلیم خشک و کم بارش، محدودیت منابع آب و امکان بهره برداری اقتصادی از اراضی کم ارزش معدنی) است. علاوه بر این تلفیق نیروگاه خورشیدی فتوولتائیک با نیازهای انرژی عملیات بازسازی، به ویژه تامین انرژی پمپاژ آب برای تثبیت خاک و بازسازی پوشش گیاهی پتانسیل قابل توجهی در کاهش هزینه های عملیاتی بلندمدت و بهبود شاخص های زیست محیطی نشان می دهد. این رویکرد می تواند الگویی قابل تعمیم برای بازسازی معادن واقع در مناطق خشک و نیمه خشک کشور ارائه دهد.

کلیدواژه ها:

بازسازی اراضی معدنی ، نیروگاه خورشیدی فتوولتائیک ، معدن مس چهل کوره ، مدیریت پایدار معادن ، تصمیم گیری چندمعیاره (MCDM) ، توسعه پایدار