از شعر حافظ تا شهر آینده: تبیین تاب آوری معنایی مبتنی بر حکمت و هنر اسلامی

تحولات معاصر در حوزه شهر هوشمند، علی رغم ارتقای کارایی و بهینه سازی نظام های شهری، با چالشی بنیادین در سطح «معنا» و تجربه زیسته انسان مواجه است. این پژوهش با هدف تبیین مفهوم «تاب آوری معنایی شهر آینده» تلاش می کند تا چارچوبی نظری برای پیوند میان فناوری شهری، تجربه انسانی و حکمت و هنر اسلامی ارائه دهد. روش تحقیق از نوع کیفی–تفسیری بوده و با بهره گیری از رویکرد پدیدارشناسی هرمنوتیکی، تحلیل گفتمان مفهومی و تحلیل متون حکمی–ادبی انجام شده است. داده های پژوهش شامل ادبیات تاب آوری شهری، نظریه های شهر هوشمند، متون حکمت اسلامی و اشعار منتخب از دیوان حافظ است. یافته های پژوهش نشان می دهد که تاب آوری شهری در شهر آینده صرفا به توانایی بازگشت پذیری کالبدی یا عملکردی محدود نمی شود، بلکه به ظرفیت تولید، پایداری و باززایی معنا در تجربه زیسته شهروندان وابسته است. در این چارچوب، شهر هوشمند دارای ماهیتی دوگانه است؛ از یک سو موجب ارتقای کارایی و نظم شهری می شود و از سوی دیگر، در صورت غلبه رویکرد فناوری محور، می تواند به تضعیف لایه های معنایی شهر منجر گردد. در مقابل، حکمت و هنر اسلامی به عنوان نظام های معرفتی–زیباشناختی و شعر حافظ به عنوان یک نظام چندلایه تولید معنا، نقش تنظیم کننده و بازآفرین معنا در شهر آینده را ایفا می کنند. نتیجه پژوهش حاکی از آن است که «تاب آوری معنایی شهر آینده» حاصل برهم کنش سه گانه شهر هوشمند، تجربه زیسته انسان و نظام حکمت و هنر اسلامی است. این پژوهش با ارائه یک مدل مفهومی جدید، مفهوم تاب آوری شهری را از سطح کالبدی–فنی به سطح معنایی–وجودی ارتقا داده و چارچوبی بین رشته ای برای تحلیل شهر آینده ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

تاب آوری معنایی شهر آینده ، شهر هوشمند ، حکمت و هنر اسلامی ، شعر حافظ ، تجربه زیسته شهری