استعمار داده ای در شهرهای هوشمند: مروری نظام مند بر مالکیت داده، حاکمیت پلتفرم ها و استقلال شهری

در سال های اخیر، توسعه شهرهای هوشمند به طور فزاینده ای با گسترش زیرساخت های داده محور، پلتفرم های دیجیتال و هوش مصنوعی همراه شده است. با وجود مزایای گسترده این تحولات در بهینه سازی خدمات شهری، ادبیات جدید نشان می دهد که الگوهای نوینی از وابستگی ساختاری و تمرکز قدرت در حوزه داده در حال شکل گیری است که از آن با عنوان «استعمار داده ای» یاد می شود. این پژوهش با رویکرد مروری (۲۰۱۸–۲۰۲۶) به بررسی نظام مند ادبیات موجود در زمینه مالکیت داده، حکمرانی پلتفرم ها و پیامدهای آن بر استقلال شهری می پردازد. یافته های اولیه نشان می دهد که شهرهای هوشمند به طور فزاینده ای به زیرساخت ها و پلتفرم های شرکت های فناوری وابسته شده اند، به گونه ای که کنترل داده ها، زیرساخت های تحلیلی و حتی فرآیندهای تصمیم گیری شهری به خارج از ساختارهای حکمرانی محلی منتقل شده است. این وضعیت منجر به تضعیف حاکمیت داده ای شهرها و شکل گیری نوعی عدم توازن قدرت میان دولت های شهری و بازیگران پلتفرمی شده است. مقاله حاضر تلاش می کند با ترکیب رویکردهای حکمرانی داده، نظریه پلتفرم و عدالت شهری، چارچوبی مفهومی برای درک استعمار داده ای در شهرهای هوشمند ارائه دهد.

کلیدواژه ها:

استعمار داده ای ، شهر هوشمند ، حکمرانی داده ، پلتفرم های دیجیتال ، مالکیت داده ، استقلال شهری ، عدالت فضایی ، حکمرانی الگوریتمی ، اقتصاد پلتفرمی