اقتصاد کربن و الگوهای نوظهور درآمدی شهری: مرور نظام مند ادبیات و دستورکار پژوهش های آینده

در سال های اخیر، تشدید تغییرات اقلیمی، گسترش سیاست های کاهش انتشار گازهای گلخانه ای و حرکت جهانی به سمت اقتصاد کم کربن، نقش شهرها و حکومت های محلی را در تحقق اهداف توسعه پایدار بیش از پیش برجسته ساخته است. همزمان، بسیاری از شهرداری ها با چالش ناپایداری منابع مالی و وابستگی به درآمدهای سنتی مواجه هستند؛ موضوعی که ضرورت شناسایی و توسعه منابع درآمدی نوین را آشکار می سازد. در این میان، اقتصاد کربن به عنوان یکی از مهم ترین تحولات اقتصادی و زیست محیطی معاصر، ظرفیت های جدیدی برای خلق ارزش اقتصادی از پروژه های کاهش انتشار و توسعه زیرساخت های سبز فراهم کرده است. با وجود رشد فزاینده ادبیات اقتصاد کربن، مطالعات موجود عمدتا بر سطوح ملی و صنعتی متمرکز بوده و نقش شهرداری ها در بهره گیری از سازوکارهای اقتصاد کربن برای ایجاد درآمدهای پایدار کمتر مورد توجه قرار گرفته است. هدف این پژوهش، تحلیل و یکپارچه سازی دانش موجود درباره ارتباط میان اقتصاد کربن و الگوهای نوظهور درآمدی شهری، شناسایی روندهای اصلی پژوهش، تبیین فرصت ها و چالش های موجود و ارائه دستورکار پژوهشی برای مطالعات آینده است. این پژوهش با رویکرد مرور تلفیقی ادبیات و تحلیل کتاب سنجی، مطالعات منتشرشده در پایگاه های معتبر علمی بین المللی را مورد بررسی قرار می دهد و تلاش می کند تصویری جامع از وضعیت دانش در این حوزه ارائه نماید. یافته های پژوهش نشان می دهد که بازارهای کربن، اعتبارهای کربنی، اوراق قرضه سبز، صندوق های اقلیمی و سرمایه گذاری های مبتنی بر معیارهای زیست محیطی، اجتماعی و حکمرانی (ESG) مهم ترین سازوکارهای درآمدی نوظهور در اقتصاد کربن محسوب می شوند. همچنین نتایج بیانگر آن است که پروژه های شهری نظیر توسعه فضای سبز، حمل ونقل پاک، بهینه سازی مصرف انرژی، انرژی های تجدیدپذیر و مدیریت پایدار پسماند می توانند به دارایی های کربنی قابل ارزش گذاری تبدیل شده و زمینه ایجاد منابع درآمدی جدید برای شهرداری ها را فراهم سازند. با این حال، چالش هایی نظیر نبود نظام های حسابداری کربن شهری، ضعف چارچوب های قانونی، محدودیت زیرساخت های نهادی و کمبود سازوکارهای مالی محلی، از مهم ترین موانع توسعه این رویکرد به شمار می روند. در نهایت، این پژوهش با ارائه یک چارچوب مفهومی مبتنی بر پیوند اقتصاد کربن، مالیه شهری و حکمرانی اقلیمی، نشان می دهد که شهرداری ها می توانند از طریق تولید و مدیریت دارایی های کربنی، از جایگاه مصرف کننده منابع مالی به بازیگران فعال اقتصاد سبز و تولیدکنندگان درآمدهای پایدار شهری تبدیل شوند. این تحول می تواند زمینه افزایش تاب آوری مالی شهرها و کاهش وابستگی آن ها به منابع درآمدی سنتی را فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

اقتصاد کربن ، درآمدهای نوین شهری ، مالیه شهری ، اعتبار کربن ، بازارهای کربن ، حکمرانی اقلیمی شهری ، تامین مالی سبز ، دارایی های کربنی ، تاب آوری مالی شهرداری ها ، توسعه پایدار شهری