بررسی ماهیت خلاقیت: ذاتی یا اکتسابی؟ تحلیلی نظری بر اساس دیدگاه های روان شناسی شناختی و نظریه های معاصر خلاقیت

خلاقیت به عنوان یکی از بنیادی ترین ظرفیت های انسانی، نقش محوری در نوآوری، توسعه فرهنگی و علمی ایفا می کند. با وجود مهم بودن آن، این پرسش مطرح است که آیا خلاقیت ماهیتی ذاتی دارد یا پدیده های اکتسابی و قابل پرورش است. این ابهام نظری، پیام های مهم برای نظام آموزشی و سیاست گذاری فرهنگی به همراه دارد. هدف، بررسی ماهیت خلاقیت پژوهش در دوگانه «ذاتی-اکتسابی» و تفسیری بر پایه های میان رشته ای است. روش تحقیق، تحلیلی - توصیفی از طریق مطالعه نظری با مرور نظام های منابع علمی معتبر در حوزه روانشناسی، علوم اعصاب، ژنتیک رفتاری و نظریه های فرهنگی خلاقیت است. در این راستا، دیدگاه های نظریه پردازی چون گیلفورد، تورنس، ویسبرگ، رانکو، چکسنت می های و ساویر به صورت تطبیقی، تحلیل شده اند. یافته های پژوهش نشان می دهد که خلاقیت نه یک ویژگی کاملا ذاتی و نه مهارتی صرفا اکتسابی است، بلکه حاصل عوامل پویا میان ساختارهای زیستی و عصبی، فرآیندهای شناختی، تجربه، آموزش و بستر فرهنگی-اجتماعی می باشد. شواهد عصب شناختی بر وجود بنیان های زیستی خلاقیت دلالت دارند، در حالی که پژوهش های شناختی و آموزشی نقش تعیین کننده و محیط را در شکوفایی این وضعیت ممکن می سازند. در نتیجه، ایجاد پدیده های چندبعدی، طرحی و پرورشی است که می تواند آن را از طریق دوگانگی سنتی ذاتی-اکتسابی و استفاده از روش های تحلیلی در آموزش و سیاستگذاری درک کند.

کلیدواژه ها:

خلاقیت ، ذاتی ، اکتسابی ، روان شناسی شناختی