جایگاه اصل حسن نیت در انعقاد و اجرای قراردادها در حقوق ایران

پژوهش حاضر با هدف بررسی جایگاه اصل حسن نیت در انعقاد و اجرای قراردادها در حقوق ایران انجام شد. روش پژوهش توصیفی - تحلیلی بود و اطلاعات مورد نیاز از طریق مطالعه کتابخانه ای و اسنادی شامل قانون مدنی، منابع حقوقی قواعد فقهی، مقالات علمی و اسناد تطبیقی مرتبط با حقوق قراردادها گردآوری شد. یافته ها نشان داد که اصل حسن نیت در حقوق ایران برخلاف برخی نظام های حقوقی و اسناد بین المللی، به صورت قاعده ای عام مستقل و صریح در قانون مدنی پیش بینی نشده است؛ با این حال آثار و کارکردهای آن را می توان در قالب قواعدی مانند لزوم وفای به عهد، منع تدلیس، منع غرر، قاعده لاضرر، اعتبار عرف، لوازم عقد و منع سوء استفاده از حق شناسایی کرد. نتایج پژوهش نشان داد که در مرحله انعقاد قرارداد، حسن نیت بیشتر از طریق منع فریب، حمایت از سلامت اراده، مسئولیت ناشی از رفتار زیان بار و حمایت از اعتماد مشروع طرف مقابل قابل تحلیل است. در مرحله اجرای قرارداد نیز مواد ۲۲۰ و ۲۲۵ قانون مدنی، عرف قراردادی و تعهدات تبعی، ظرفیت بیشتری برای پذیرش آثار حسن نیت فراهم می کنند. بنابراین اصل حسن نیت در حقوق ایران را باید اصلی ضمنی، قابل استنباط و کارکردی دانست که در صورت اعمال ضابطه مند می تواند به تفسیر منصفانه قرارداد، تکمیل تعهدات، جلوگیری از سوء استفاده از حق و حمایت از اعتماد مشروع طرفین کمک کند.

کلیدواژه ها:

حسن نیت ، انعقاد قرارداد ، اجرای قرارداد ، حقوق ایران ، قرارداد