صورت بندی نظری الگوی حکمرانی اخلاقی حقوقی توحید محور بر پایه تحلیل تطبیقی احکام قرآن و تورات

نویسنده سید امیر جعفری صادقی کارشناسی ارشد رشته علوم قرآنی دانشگاه علوم و معارف قرآنی شیراز این مقاله در پی آن است که با بهره گیری از رهیافت تحلیل تطبیقی هنجاری بنیان های مشترک موجود در احکام تورات و قرآن را استخراج کرده و آنها را در قالب یک چارچوب نظری منسجم برای حکمرانی اخلاقی صورت بندی کند. پرسش محوری پژوهش آن است که آیا می توان از خلال مقایسه ساختاری گزاره های الزامی و تحریمی این دو متن وحیانی به الگویی نظری دست یافت که در آن «عدالت توحید محور» به مثابه بنیان مشروعیت و سازماندهی قدرت سیاسی تبیین شود. روش تحقیق تحلیل محتوای کیفی جهت دار با تاکید بر کدگذاری مفهومی چند سطحی است. یافته ها حاکی از آن است که علی رغم تفاوت های تاریخی، زبانی و فقهی، هر دو متن بر چهار مولفه بنیادین استوارند (۱) توحید به مثابه مبنای هستی شناختی و مشروعیت بخش هنجارها، (۲) درونی سازی فضایل اخلاقی به عنوان پیش شرط نظم اجتماعی، (۳) عدالت نهادی در ساحت حقوقی و اقتصادی و (۴) حمایت ساختاری از کرامت انسانی و اقشار آسیب پذیر. نوآوری مقاله در ارائه مدل چهارلایه ای است که پیوند میان ایمان، اخلاق فردی و معماری نهادی عدالت را در قالب یک نظام تعاملی و بازخوردی تبیین می کند. این مدل ظرفیت آن را دارد که در گفت وگوی نظری با ادبیات معاصر عدالت وارد شده و به مثابه چارچوبی هنجاری برای بازاندیشی در سیاست گذاری عمومی در جوامع دینی و چنددینی به کار گرفته شود.

کلیدواژه ها:

مطالعات تطبیقی ، ادیان ، نظریه عدالت ، حکمرانی اخلاقی ، توحید ، شریعت