تاثیر نرخ موثر مالیاتی، مالکیت نهادی و سودآوری بر مسئولیت اجتماعی شرکت های تولیدی

مسئولیت اجتماعی شرکتی (CSR) به عنوان یکی از مهمترین ابعاد حاکمیت شرکتی در سالهای اخیر توجه زیادی را در ادبیات حسابداری و مدیریت مالی به خود جلب کرده است. این پژوهش به بررسی تاثیر نرخ موثر مالیاتی، مالکیت نهادی و سودآوری بر سطح مسئولیت اجتماعی شرکت های خودروسازی پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران می پردازد. هدف اصلی تحقیق پاسخ به این سوال است که آیا عوامل اقتصادی و نهادی مذکور بر ایفای مسئولیت اجتماعی شرکت ها اثرگذار هستند یا خیر. این موضوع از آن جهت حائز اهمیت است که صنعت تولیدی ایران به دلیل ماهیت فعالیت های تولیدی تاثیرات زیست محیطی و اجتماعی قابل توجهی بر جامعه دارد و پرداخت مالیات و سودآوری مناسب می توانند محرک های مهمی برای رفتارهای مسئولانه شرکتی باشند. روش شناسی پژوهش از نوع همبستگی و مبتنی بر داده های پنل است. جامعه آماری شامل کلیه شرکت های ساخت قطعات پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران بوده و با استفاده از روش غربالگری ۲۰ شرکت طی دوره زمانی ۱۳۸۵ تا ۱۳۹۴ (۲۰۰) مشاهده (سال شرکت به عنوان نمونه انتخاب شدند. برای سنجش متغیر وابسته مسئولیت اجتماعی از مدل چهار بعدی کارول (۱۹۷۹) شامل ابعاد اقتصادی، قانونی، اخلاقی و داوطلبانه بهره گرفته شد و با تکنیک تحلیل پوششی داده ها (DEA) به روش CCR محاسبه گردید. متغیرهای مستقل شامل نرخ موثر مالیاتی، مالکیت نهادی (متغیر ساختگی) و سودآوری بازده دارایی ها بودند. داده ها با استفاده از نرم افزار EViews نسخه ۱۰ و مدل رگرسیون پنل اثرات (ثابت) تحلیل شدند. نتایج پژوهش نشان می دهد که نرخ موثر مالیاتی و سودآوری تاثیر مثبت و معناداری بر مسئولیت اجتماعی شرکت ها دارند در حالی که مالکیت نهادی تاثیر معناداری ندارد. این یافته ها حاکی از آن است که در محیط نهادی ایران فشارهای قانونی ناشی از مالیات و عملکرد مالی قوی تر، محرک های موثرتری نسبت به مالکان نهادی برای ایفای مسئولیت اجتماعی محسوب می شوند. در مجموع، پژوهش حاضر با تایید نقش مثبت سودآوری و تمکین مالیاتی در ارتقای مسئولیت اجتماعی پیشنهادهایی برای سیاست گذاران، سرمایه گذاران و مدیران شرکت های تولیدی ارائه می دهد. نتایج می تواند به تقویت فرهنگ مسئولیت اجتماعی در صنایع کلیدی ایران کمک نماید. محدودیت اصلی پژوهش مربوط به تمرکز بر یک صنعت خاص است که امکان تعمیم پذیری را کاهش می دهد.

کلیدواژه ها:

مسئولیت اجتماعی شرکتی ، نرخ موثر مالیاتی ، مالکیت نهادی ، سودآوری ، تحلیل پوششی داده ها ، بورس اوراق بهادار تهران