نقد و بررسی چارچوب های حکمرانی مالی در بانک های عامل: تبیین تعارض منافع و چالش های نظری در نظام اداری ایران

هدف از این پژوهش، واکاوی انتقادی چارچوب های حکمرانی شرکتی در بانک های عامل ایران با تمرکز بر ساختار مالکیت دولتی، تعارض منافع ساختاری و ناکارآمدی های نظری در نظام بانکی است. با توجه به نقش محوری بانک ها در اقتصاد ایران و حساسیت سیستمیک آن ها، شناخت دقیق موانع حکمرانی موثر برای تثبیت اقتصادی و افزایش بهره وری ضروری است. این پژوهش از نوع توصیفی-تحلیلی و با رویکرد کیفی انجام شده است. داده ها از طریق مرور نظام مند ادبیات نظری حکمرانی مالی، تحلیل اسناد بالادستی بانکی در ایران و بررسی گزارش های حسابرسی و کنگره های بانکی گردآوری شده اند. سپس با استفاده از تحلیل گفتمان و منطق دیالکتیک، شکاف های میان «نظریه های استاندارد حکمرانی مالی» و «واقعیت های اجرایی در بانک های ایرانی» تبیین گردید. نتایج نشان می دهد که چالش اصلی حکمرانی در بانک های ایران، نه فقدان ابزارهای نظارتی، بلکه «تضاد منافع ذاتی» ناشی از مالکیت دولت و دخالت های سیاسی-اقتصادی است. سیستم حکمرانی فعلی بانک های عامل ایران، از الگوی «حاکمیت بازار» فاصله گرفته و به سمت «حاکمیت بوروکراتیک» حرکت کرده است. برای ارتقای حکمرانی، گذار از مالکیت مستقیم دولت به ساختارهای ترکیبی با نظارت مستقل نهادی، استقلال واقعی هیئت مدیره از قدرت اجرایی، و شفاف سازی اجباری با مجازات های بازدارنده اقتصادی ضروری است.

کلیدواژه ها:

حکمرانی مالی ، تعارض منافع ، نظام اداری ایران ، مالکیت دولتی ، ریسک اخلاقی