حکمرانی چابک یا کماگرا (Agile Governance) و ادغام عقلانیت ابزاری و ارزشی

حکمرانی چابک یا کماگرا (Agile Governance) به عنوان پارادایمی نوین در مدیریت عمومی، پاسخی است به پیچیدگی ها، ابهامات و سرعت تغییرات در محیط های سیاست گذاری مدرن. این پژوهش با هدف بررسی ادغام عقلانیت ابزاری (Instrumental Rationality) و عقلانیت ارزشی (Value Rationality) در چارچوب حکمرانی چابک انجام شده است. رویکرد سنتی حکمرانی، که عمدتا بر عقلانیت ابزاری و بوروکراسی ویبریانی استوار بود، در مواجهه با تحولات سریع تکنولوژیک و اجتماعی کارایی خود را از دست داده است. در مقابل، حکمرانی چابک با تکیه بر چرخه های بازخورد سریع، مشارکت ذی نفعان و انعطاف پذیری، نیازمند تلفیقی از کارایی فنی و تعهدات اخلاقی-ارزشی است. این مطالعه با روش توصیفی-تحلیلی و با مرور نظام مند ادبیات نظری و تجربی (۲۰۲۵-۲۰۲۶)، نشان می دهد که ادغام این دو نوع عقلانیت، نه تنها تعارضی نیست، بلکه شرط لازم برای پایداری و مشروعیت در حکمرانی مدرن است. یافته ها حاکی از آن است که «عقلانیت ابزاری» در حکمرانی چابک به معنای استفاده بهینه از داده ها و فناوری برای تصمیم گیری های سریع است، در حالی که «عقلانیت ارزشی» ضامن جهت دهی اخلاقی و انسانی به این فرآیندها می باشد. نتیجه گیری می شود که حکمرانی چابک موفق، حکمرانی ای است که در آن کارایی (ابزار) در خدمت عدالت، شفافیت و کرامت انسانی (ارزش) قرار گیرد. این پژوهش چهارچوبی نظری برای گذار از بوروکراسی خشک به اکوسیستم های حکمرانی پویا ارائه می دهد که برای مدیران و سیاست گذاران امروزی ضروری است.

کلیدواژه ها:

ادغام عقلانیت ابزاری ، عقلانیت ارزشی ، حکمرانی چابک ، حکمرانی مدرن ، اکوسیستم های حکمرانی ، بوروکراسی خشک ، رویکرد سنتی حکمرانی