تحلیل تحولات ساختار سازمانی گذار از پارادایم های سنتی به ساختارهای شبکه ای و چابک در عصر دیجیتال

صنعت فناوری اطلاعات و اکوسیستم کسب وکارهای نوپا، شاهد تغییر بنیادینی در طراحی و اجرای ساختارهای سازمانی بوده اند. ساختارهای سنتی سلسله مراتبی که بر پایه کنترل متمرکز، استانداردسازی فرآیندها و تفکیک دقیق وظایف استوار بودند، دیگر پاسخگوی نیازهای پیچیده، پویا و غیرقابل پیش بینی محیط کسب وکار مدرن نیستند. این پژوهش با هدف تحلیل فرآیند تحول ساختارهای سازمانی از مدل های کلاسیک (مکانیکی) به سمت ساختارهای مدرن (شبکه ای و چابک) انجام شده است. روش تحقیق حاضر، یک مطالعه مروری سیستماتیک (Systematic Literature Review) بر مقالات معتبر بین المللی منتشر شده در بازه زمانی ۲۰۲۴ تا ۲۰۲۶ است. یافته ها نشان می دهد که ساختارهای شبکه ای با حذف مرزهای سازمانی و تکیه بر ارتباطات افقی، و ساختارهای چابک با واگذاری اختیار به تیم های کوچک خودگردان، توانایی بهتری برای تسریع نوآوری، کاهش هزینه های سربار و افزایش انطباق پذیری با تغییرات بازار دارند. با این حال، چالش هایی نظیر کاهش شفافیت در خطوط گزارش دهی، دشواری در مدیریت فرهنگ سازمانی و نیاز به زیرساخت های فناوری اطلاعات پیشرفته، همچنان پابرجاست. این مقاله با ارائه چارچوبی مفهومی برای گذار موفق به ساختارهای چابک، راهکارهایی برای مدیران ارشد جهت مدیریت این تغییر پارادایمی ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

ساختار سازمانی ، ساختار شبکه ای ، سازمان چابک ، تحول دیجیتال ، مدیریت تغییر ، نوآوری سازمانی