طراحی فضاهای آموزشی در اقلیم سرد بر پایه برنامه دهی معماری و تحلیل SWOT (مطالعه موردی: شهر اردبیل)

فضاهای آموزشی به عنوان بسترهای اصلی شکل گیری فرآیند یادگیری، نقشی تعیین کننده در کیفیت آموزش، تعاملات اجتماعی و رشد شناختی دانش آموزان دارند. در دهه های اخیر، توجه به کیفیت محیط های آموزشی و تاثیر ویژگی های کالبدی آن ها بر فرآیند یادگیری به یکی از موضوعات مهم در حوزه معماری آموزشی تبدیل شده است. در این میان، شرایط اقلیمی یکی از عوامل اساسی در شکل گیری الگوهای طراحی فضاهای آموزشی محسوب می شود. در مناطق سردسیر، عواملی نظیر دمای پایین، بارش برف، محدودیت استفاده از فضاهای باز و افزایش نیاز به تامین آسایش حرارتی، طراحی فضاهای آموزشی را با چالش های خاصی مواجه می سازد. شهر اردبیل به عنوان یکی از سردترین شهرهای ایران، نمونه ای شاخص از چنین شرایطی است که طراحی مدارس در آن نیازمند رویکردی اقلیم محور و مبتنی بر تحلیل دقیق شرایط محیطی است.هدف پژوهش حاضر ارائه الگوی طراحی فضاهای آموزشی متناسب با اقلیم سرد با تاکید بر برنامه دهی معماری و تحلیل راهبردی SWOT در شهر اردبیل است. روش تحقیق در این پژوهش از نوع کاربردی و به لحاظ ماهیت توصیفی–تحلیلی بوده و داده ها از طریق مطالعات کتابخانه ای و میدانی گردآوری شده اند. در بخش میدانی، دیدگاه های متخصصان حوزه معماری و طراحی فضاهای آموزشی از طریق پرسشنامه بررسی شد و با استفاده از چارچوب تحلیل SWOT، نقاط قوت، ضعف، فرصت ها و تهدیدهای مرتبط با طراحی فضاهای آموزشی در این شهر شناسایی گردید.نتایج پژوهش نشان می دهد که بهره گیری از برنامه دهی معماری در کنار تحلیل راهبردی می تواند به استخراج اصول طراحی موثر در اقلیم سرد منجر شود. بر اساس یافته ها، چهار اصل اصلی شامل اقلیم پذیری، انعطاف پذیری فضایی، تقویت تعاملات اجتماعی و بهینه سازی مصرف انرژی به عنوان مبانی طراحی فضاهای آموزشی در مناطق سردسیر پیشنهاد می شود. الگوی پیشنهادی ارائه شده در این پژوهش می تواند به عنوان چارچوبی کاربردی در طراحی مدارس مناطق سردسیر ایران مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

فضاهای آموزشی ، اقلیم سرد ، برنامه دهی معماری ، تحلیل SWOT ، طراحی مدرسه