ارزیابی اثرات زیست محیطی صنایع شهری (مورد پژوهی منطقه ۱۵ کلانشهر تهران)

حضور صنایع در بافت شهری منطقه ۱۵، تهران آثار زیست محیطی قابل توجهی بر کیفیت زندگی ساکنان داشته است. با وجود اهمیت مشارکت شهروندان در فرآیند ارزیابی اثرات زیست محیطی (EIA)، نقش آنان در این فرآیند محدود و کمتر مورد توجه قرار گرفته است. هدف این پژوهش تحلیل نقش مشارکت شهروندان در فرآیند ارزیابی اثرات زیست محیطی صنایع شهری منطقه ۱۵ تهران و شناسایی عوامل موثر بر ارتقای این مشارکت است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت توصیفی-تحلیلی است. جامعه آماری شامل ساکنان محلات مجاور صنایع در منطقه ۱۵ تهران (حدود ۴۵۰,۰۰۰ نفر) بود که با استفاده از فرمول کوکران حجم نمونه ۳۸۴ نفر تعیین شد. ابزار گردآوری داده پرسشنامه محقق ساخته مبتنی بر مدل مشارکت شهروندی آرنشتاین و چارچوب EIA بود. تحلیل داده ها با استفاده از آزمون های آماری توصیفی و استنباطی (ANOVA test)، رگرسیون چندگانه در نرم افزار SPSS انجام شد. نتایج نشان داد که سطح مشارکت شهروندان در فرآیند EIA صنایع منطقه ۱۵ در سطح پایین میانگین (۲.۳۴ از ۵) قرار دارد. عوامل آگاهی زیست محیطی (۰.۴۲، p<۰.۰۱)، اعتماد به نهادهای شهری (۰.۳۸، p<۰.۰۱) و دسترسی به اطلاعات (۰.۳۱، p<۰.۰۱) به ترتیب بیشترین تاثیر را بر مشارکت داشتند. همچنین ۶۸٪ پاسخگویان از عدم آگاهی از فرآیند EIA و ۷۲٪ از عدم دعوت به مشارکت شکایت داشتند. برای ارتقای مشارکت شهروندان ضروری است که نهادهای شهری با افزایش شفافیت اطلاعاتی، برگزاری کارگاه های آموزشی و ایجاد کانال های ارتباطی موثر، زمینه مشارکت معنادار شهروندان را فراهم کنند.

کلیدواژه ها:

مشارکت شهروندی ، ارزیابی اثرات زیست محیطی ، صنایع شهری ، منطقه ۱۵ ، تهران ، آگاهی زیست محیطی