بررسی چگونگی تاثیر منظر صوتی بر فرآیند مکان سازی

شناخت و ادراک انسان از فضاهای شهری را می توان حاصل برهم کنش مجموعه ای از محرک های حسی دانست؛ در این میان، حس شنیداری و اصوات نقش موثری در شکل گیری و شکل دهی به تجربه حضور افراد در فضاهای شهری ایفا می کنند. منظر صوتی از طریق انتقال احساسات، تداعی خاطرات و ایجاد معانی ضمنی در تمییز فضاهای شهری از یکدیگر و تبدیل آنها به مکان هایی معنادار شده نقش آفرینی می کند. به عبارتی اصوات هماهنگ و سازگار با زمینه می تواند به ارتقای حس دلبستگی به مکان و هویت مکانی منجر شود؛ در حالی که آلودگی صوتی و ناهماهنگی اصوات شنیده شده در یک مکان می تواند موجب تضعیف حس مکان و کاهش کیفیت تجربه حضور افراد در فضاهای شهری شود. این پژوهش با استفاده از مطالعات کتابخانه ای و مرور ادبیات نظری مرتبط با منظر صوتی، مکان سازی و ابعاد مختلف آن انجام شده است. در ادامه چارچوب مفهومی پژوهش با تکیه بر مدل پاسخ دهندگی بنتلی در فرآیند مکان سازی و مولفه های متناظر با آن در منظر صوتی فضاهای شهری تدوین شده است. طبق این چارچوب مفهومی مولفه های مکان سازی شامل نفوذپذیری، تنوع، خوانایی، انعطاف پذیری، غنای حسی، مقیاس انسانی و شخصی سازی، نه به عنوان ویژگی های صرفا کالبدی بلکه به عنوان کیفیت های ادراکی و وابسته به تجربه زیسته افراد در فضاهای شهری در نظر گرفته شده است. نتایج پژوهش نشان می دهد منظر صوتی از طریق سازوکارهای ادراکی منطبق بر حس شنیداری می تواند به صورت پیوسته بر ادراک افراد و معنادار شدن فضاهای شهری اثرگذار باشد و از این طریق به شکل گیری تجربه های متفاوت و تمایز مکان ها از یکدیگر منجر شود. بر این اساس چارچوب ارائه شده روابط میان منظر صوتی و فرآیند مکان سازی را به عنوان فرآیندی تدریجی و تجربه محور فراهم آورده و می تواند به منظور تحلیل و ارزیابی کیفیت های شنیداری فضاهای شهری مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

منظر صوتی ، ادراک شنیداری ، مکان سازی ، حس مکان