تدوین چارچوب حقوقی و برنامه ریزی تاب آور برای مقابله با مخاطرات اقلیمی در بافت های میان افزای شهری (مطالعه تطبیقی نیویورک و فلوریدا؛ مطالعه موردی منطقه ۱ تهران)

هدف این پژوهش تدوین چارچوب یکپارچه حقوقی برنامه ریزی برای ارتقای تاب آوری بافت های میان افزای شهری در برابر مخاطرات اقلیمی با تاکید بر سیلاب ناگهانی است. روش تحقیق ترکیبی (کیفی-کمی) شامل تحلیل محتوای قوانین و مصوبات ۲۰۲۵ - ۲۰۲۶ نیویورک و فلوریدا، تحلیل تطبیقی چارچوب های حقوقی، مدل سازی پهنه بندی ریسک با سیستم اطلاعات جغرافیایی و مطالعه موردی در منطقه ۱ تهران است. جامعه آماری شامل ۲۵ نفر از خبرگان حوزه حقوق شهری، برنامه ریزی شهری و مدیریت بحران بوده که با روش نمونه گیری هدفمند انتخاب شدند. یافته ها نشان می دهد که قانون جدید نیویورک و قانون فلوریدا که در اواخر ۲۰۲۵ تصویب و از ابتدای ۲۰۲۶ لازم الاجرا شد، الزاماتی نظیر ارائه اطلاعات ریسک سیلاب در پرتال ساختمانی، الزام به ارتفاع سازی تاسیسات مکانیکی، ممنوعیت صدور پروانه در پهنه های پرخطر و بازنگری در ضوابط توسعه میان افزا را الزامی کرده اند. چارچوب پیشنهادی در پنج لایه «پهنه بندی ریسک»، «الزامات حقوقی نظارتی»، «طراحی انطباق پذیر»، «بازآفرینی تامین مالی» و «حکمرانی تطبیق پذیر» طراحی شد. اعتبارسنجی در منطقه ۱ تهران نشان داد که ۶۸ درصد از پروانه های ساختمانی صادره در محدوده های پرخطر فاقد الزامات تاب آوری اقلیمی هستند و اجرای چارچوب پیشنهادی می تواند خسارت ناشی از سیلاب را ۴۷٪ کاهش داده، شفافیت اطلاعات ریسک را ۷۸٪ افزایش دهد و زمان بازنگری ضوابط تاب آوری را ۵۵٪ کاهش دهد. این چارچوب می تواند به عنوان الگویی عملیاتی برای اصلاح نظام حقوقی برنامه ریزی شهرهای ایران در مواجهه با مخاطرات اقلیمی مورد استفاده قرار گیرد. این برآوردها مبتنی بر شبیه سازی سناریویی تحلیل GIS و اجماع خبرگان در قالب دلفی فازی است.

کلیدواژه ها:

حقوق شهری ، تاب آوری اقلیمی ، بافت میان افزا ، پهنه بندی ریسک سیلاب ، قانون ساختمان تاب آور