تحلیل داده محور نقاط حادثه خیز در معابر شهری با بهره گیری از مدل چند معیاره ویکور مطالعه موردی: شهر رشت

تلفات ایمنی ترافیک شهری یکی از مهمترین دغدغه های برنامه ریزان و مهندسان حمل و نقل در دهه های اخیر است. رشد سریع جمعیت شهری، افزایش تعداد وسایل نقلیه، محدودیت ظرفیت شبکه معابر و ضعف در نظارت و طراحی هندسی موجب افزایش قابل توجه نرخ تصادفات در مناطق شهری شده است. تمرکز بالای تصادفات در برخی گره ها و تقاطع ها نیاز به شناسایی علمی و نظام مند نقاط پرتصادف را دو چندان می سازد تا منابع محدود مدیریت شهری به صورت هدفمند به سمت نقاط بحرانی هدایت شود. در این راستا پژوهش حاضر با هدف اولویت بندی نقاط پرتصادف شهری با استفاده از روش تصمیم گیری چند معیاره ویکور انجام شده است. مطالعه بر پایه داده های واقعی تصادفات شهر رشت در شش ماهه نخست سال ۱۴۰۴ صورت گرفته و چهار معیار کلیدی شامل فراوانی، تصادفات، شدت تصادف، تعداد و علت تامه تصادف به عنوان شاخصهای تصمیم گیری در نظر گرفته شده اند. پس از پیش پردازش و پاک سازی داده ها، ماتریس تصمیم برای ۲۵ نقطه پرتکرار تصادف تشکیل و مقادیر معیارها نرمال سازی شدند. وزن دهی معیارها بر اساس اهمیت نسبی از دید کارشناسان ایمنی ترافیک انجام و سپس شاخص سازشی (Qi) با استفاده از الگوریتم ویکور محاسبه گردید. نتایج تحلیل نشان داد که نقاط واقع در خیابان تختی، بلوار لاکان، میدان مصلی و چهارراه گلسار دارای بالاترین مقدار شاخص خطر بوده و در اولویت نخست برای اصلاح هندسی و مداخله ایمنی قرار دارند. تحلیل حساسیت مدل نیز نشان داد که تغییر وزن معیار شدت تصادف بیشترین تاثیر را بر جابه جایی رتبه ها دارد. یافته های این پژوهش بیانگر کارایی بالای روش ویکور در ترکیب داده های آماری واقعی و قضاوت کارشناسی و ارائه یک رتبه بندی متوازن میان معیارهای متضاد است. نتایج حاصل میتواند مبنای تصمیم سازی برای نهادهای مدیریت شهری، پلیس راهور و سازمان حمل و نقل در تخصیص بهینه منابع و برنامه ریزی پروژه های کاهش تصادفات شهری باشد.

کلیدواژه ها:

تصادفات ترافیکی ، روش ویکور ، تصمیم گیری چند معیاره ، تحلیل حساسیت ، ایمنی معابر شهری ، شهر رشت