ارزیابی شاخصهای پایداری حمل و نقل منطقه ای با تاکید بر اقتصاد سبز مطالعه موردی استان گیلان

حمل و نقل به عنوان یکی از ارکان اساسی توسعه منطقه ای نقشی تعیین کننده در رشد اقتصادی عدالت فضایی و پایداری زیست محیطی ایفا می کند. استان گیلان به دلیل موقعیت جغرافیایی، ویژه تنوع مدهای حمل و نقل قرارگیری در مسیر کریدورهای ترانزیتی و در عین حال حساسیت های زیست محیطی با چالش ها و فرصت های متعددی در حوزه حمل و نقل منطقه ای مواجه است. از این رو هدف پژوهش حاضر تحلیل وضعیت حمل و نقل منطقه ای استان گیلان از منظر پایداری و ارائه راهبردهایی برای تحقق حمل و نقل پایدار با رویکرد اقتصاد سبز است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش توصیفی- تحلیلی است. در مرحله نخست با بهره گیری از مطالعات اسنادی و نظر خبرگان وضعیت موجود زیرساخت ها و نظام حمل و نقل استان بررسی و عوامل داخلی و خارجی موثر شناسایی شد. سپس با استفاده از مدل SWOT، نقاط قوت، ضعف فرصتها و تهدیدها استخراج و ۲۰ راهبرد توسعه ای تدوین گردید. به منظور اولویت بندی عوامل موثر، از روش مقایسه زوجی و تحلیل سلسله مراتبی (AHP) استفاده شد و نرخ سازگاری ماتریس ها مورد ارزیابی قرار گرفت. همچنین، جایگاه راهبردی استان با بهره گیری از ماتریس ارزیابی داخلی خارجی (IE) تعیین شد. نتایج پژوهش نشان داد که نظام حمل و نقل منطقه ای استان گیلان با وجود برخورداری از ظرفیت های ترانزیتی و لجستیکی قابل توجه با ضعف هایی نظیر فرسودگی ناوگان، ناکارآمدی زیر ساخت ها و چالش های زیست محیطی مواجه است. بر این اساس، راهبردهای کلیدی شامل نوسازی ناوگان، توسعه حمل و نقل پاک و کم کربن، تقویت حمل و نقل ریلی و بندری، بهره گیری از موقعیت مرزی و ترانزیتی، ایجاد مراکز لجستیک چندوجهی و افزایش تاب آوری زیر ساخت ها پیشنهاد شد. در نهایت سیاست ها، برنامه های اجرایی و پروژه های عملیاتی متناسب با شرایط منطقه ای استان گیلان ارائه گردید. نتایج این پژوهش می تواند به عنوان مبنایی برای سیاستگذاری و برنامه ریزی حمل و نقل پایدار منطقه ای با رویکرد اقتصاد سبز مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

حمل و نقل پایدار ، حمل و نقل منطقه ای ، اقتصاد سبز ، استان گیلان