مقایسه تطبیقی ریخت شناسی میادین شهر تهران در دوره پهلوی و معاصر (نمونه موردی میدان حسن آباد و توپخانه)

میدان ها از عناصر کلیدی در ساختار فضایی شهرها هستند و نقشی اساسی در خوانایی، هویت و عملکرد اجتماعی فضاهای عمومی ایفا می کنند. تهران به عنوان پایتخت ایران از دوره پهلوی تا به امروز دستخوش تحولات عمیق در فرم، هندسه فضایی و کارکرد میادین شهری بوده است. پژوهش پیش رو با روش توصیفی تحلیلی، به مقایسه تطبیقی دو میدان شاخص تهران، میدان توپخانه و میدان حسن آباد، با بررسی ریخت شناسی در دو دوره تاریخی پهلوی و معاصر می پردازد. هدف پژوهش شناسایی تفاوت ها و شباهت ها در مولفه های هندسه فضایی، انسجام کالبدی و کارکرد اجتماعی میادین به صورت همزمان در این دو دوره است. یافته ها نشان می دهد در دوره پهلوی میدان ها با نظم هندسی، انسجام جداره ها و نقش های اداری و اجتماعی طراحی شده اند و به عنوان فضاهای عمومی چند عملکردی عمل می کرده اند، در حالیکه در دوره معاصر غلبه حرکت سواره، مداخلات کالبدی ناپیوسته و تغییر کاربری های پیرامونی موجب تضعیف کیفیت فضایی و کاهش نقش اجتماعی و دور شدن از ارزش ها و عملکردها و قالب های قبلی میادین شده است. نتایج پژوهش بر توجه و ضرورت بازگشت به رویکردهای ریخت شناسانه و انسان محور در بازآفرینی میدان های شهری تهران تاکید دارند.

کلیدواژه ها:

ریخت شناسی شهری ، میادین تهران ، دوره پهلوی ، شهر معاصر ، میدان حسن آباد ، میدان توپخانه