مروری تحلیلی بر الگوها و روش های استفاده از GIS در ارزیابی عدالت فضایی در شهرهای در حال توسعه

عدالت فضایی به عنوان یکی از مفاهیم بنیادین در برنامه ریزی شهری به توزیع عادلانه فرصت ها، خدمات و منابع در سطح شهر اشاره دارد. در شهرهای در حال توسعه، این مفهوم به واسطه رشد نامتوازن، سیاست گذاری های مقطعی و توزیع نابرابر زیرساخت ها با چالش های مضاعفی مواجه است. در دو دهه اخیر سامانه های اطلاعات جغرافیایی (GIS) به عنوان ابزاری توانمند برای تحلیل فضایی و تصمیم سازی مکانی در ارزیابی عدالت فضایی مورد توجه قرار گرفته اند. این مقاله با رویکردی مروری و تحلیلی به بررسی نظام مند مطالعات انجام شده در این حوزه پرداخته و روش ها، شاخص ها، مدل ها و کاربردهای کلیدی GIS در ارزیابی عدالت فضایی را دسته بندی می کند. یافته های مرور نشان می دهد که اغلب مطالعات بر تحلیل دسترسی به خدمات شهری، تلفیق روش های تصمیم گیری چندمعیاره (MCDM) با GIS، و کاربرد شاخص هایی نظیر Gini و Moran's I تمرکز داشته اند. در عین حال خلاهایی همچون کمبود داده های محلی، ضعف در بومی سازی شاخص ها و نبود پیوند قوی میان نتایج مکانی و سیاست گذاری اجرایی در بیشتر شهرهای در حال توسعه به چشم می خورد. این مقاله با ترسیم روندهای پژوهشی و تحلیل شکاف های موجود مسیرهایی برای مطالعات آتی در زمینه ارتقاء عدالت فضایی با تکیه بر ابزارهای مکانی پیشنهاد می کند.

کلیدواژه ها:

عدالت ، فضایی ، سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS) ، شهرهای در حال توسعه ، تحلیل فضایی