راهکارهای طراحی تجربه چند حسی در موزه ادبیات فارسی مبتنی بر روان شناسی محیطی و نقشه برداری میان حسی

موزه های ادبیات فارسی با وجود دارا بودن منابع غنی متنی و تاریخی اغلب بازدیدکنندگان خود را در تجربه ای منفعل محدود می کنند و به ظرفیت انتقال مفاهیم ادبی به شکل حسی و عاطفی به طور کامل دست نمی یابند. پژوهش حاضر با هدف ارائه راهکارهای طراحی تجربه چندحسی در موزه ادبیات فارسی انجام گردید تا کاربر بتواند علاوه بر مشاهده به صورت فعال و چندلایه با محتوا و محیط تعامل داشته باشد. بر این اساس مسئله اصلی تحقیق عدم بهره گیری از مولفه های حسی و فقدان هماهنگی میان ادراک های مختلف بازدیدکننده است که تجربه موزه را محدود و کمتر معنادار می کند. این پژوهش از نوع تحقیقات کیفی، از منظر هدف کاربردی و مبتنی بر تحلیل اسنادی می باشد. در این پژوهش ادبیات مرتبط با طراحی چندحسی، روان شناسی محیطی و تجربه فضایی موزه ها بررسی شد و با توجه به ویژگی های حسی و استعاری متون فارسی مولفه های اصلی تجربه چندحسی استخراج شد. یافته ها نشان داد که ترکیب هماهنگ این مولفه ها با استفاده از نقشه برداری میان حسی امکان تجربه ای فعال، مشارکتی و ماندگار را برای بازدیدکننده فراهم می کند. بازدیدکنندگان با بهره گیری از حواس مختلف مفاهیم ادبی را به صورت ملموس، عاطفی و شناختی درک می کنند و تجربه ای فراتر از مشاهده ساده متون و اشیاء حاصل می شود. نتایج همچنین بیانگر این مهم است که طراحی موزه باید مبتنی بر هماهنگی میان حواس، ترتیب فعال سازی محرک ها و تطبیق با ویژگی های ادبی متن باشد تا تجربه بازدیدکننده همزمان، غنی، شخصی و جذاب باشد. در واقع طراحی چندحسی ظرفیت ارتقای کیفیت تجربه، یادگیری و ماندگاری ذهنی بازدیدکنندگان را به طور قابل توجهی افزایش می دهد.

کلیدواژه ها:

تجربه چند حسی ، نقشه برداری میان حسی ، ادراک ، موزه ادبیات فارسی