مطالعه تطبیقی راهکارهای اقلیمی در معماری مسکونی دو شهر یزد و مشهد به منظور استخراج الگوهای بهینه برای طراحی پایدار معاصر

بحران انرژی و تغییرات اقلیمی در دهه های اخیر ضرورت بازگشت به الگوهای معماری بومی و راهکارهای غیر فعال را دوچندان کرده است. معماری سنتی ایران به عنوان نمونهای متعالی از طراحی همساز با اقلیم راهکارهای هوشمندانه ای برای دستیابی به آسایش حرارتی با حداقل مصرف انرژی ارائه می دهد. هدف از این پژوهش مطالعه تطبیقی راهکارهای اقلیمی در معماری مسکونی دو شهر یزد اقلیم گرم و خشک و مشهد اقلیم سرد و نیمه خشک به منظور استخراج الگوهای بهینه برای طراحی پایدار معاصر است. روش تحقیق در این مقاله توصیفی-تحلیلی بوده و داده ها از طریق مطالعات کتابخانه ای و تحلیل نمونه های موردی گردآوری شده است. یافته های تحقیق نشان می دهد که در یزد، استراتژی غالب بر خنک سازی تبخیری بهره گیری از جرم حرارتی بالا و تهویه طبیعی از طریق بادگیرها و حیاط های مرکزی عمیق استوار است. در مقابل معماری مشهد بر جذب حداکثری تابش خورشید، زمستانی، جهت گیری دقیق جنوبی و کاهش اتلاف حرارتی از طریق جداره های شمالی تاکید دارد. نتایج حاصل از تحلیل های تطبیقی بیانگر آن است که هر دو الگو علیرغم تضادهای اقلیمی، با بهره گیری از فیزیک ساختمان و مصالح بومی نوسانات دمایی محیط را کنترل کرده و محدوده آسایش را فراهم می سازند. در نهایت، این مقاله پیشنهاداتی را برای تلفیق این دانش بومی با فناوری های نوین ساختمانی جهت ارتقای بهره وری انرژی در مسکن معاصر ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

معماری اقلیمی ، آسایش حرارتی ، یزد ، مشهد ، راهکارهای غیر فعال ، بهینه سازی انرژی