معماری بیوفیلیا، نور طبیعی و فضای باز: بررسی تاثیر بر سلامت روان و کیفیت تجربه فضایی کاربران در محیط کار

اسکندری دورباطی، رویر مانده با افزایش تراکم شهری و گسترش ساختمان های اداری عمیق و متراکم موجب شده است بخش عمده ای از زندگی روزمره ی انسان در فضاهای بسته سپری شود؛ امری که پیامدهای قابل توجهی برای سلامت روان و کیفیت تجربه فضایی کاربران به همراه داشته است. در این میان معماری بیوفیلیا به عنوان رویکردی مبتنی بر ادغام نظام مند عناصر طبیعی در طراحی ساختمان راهکاری موثر برای ارتقای کیفیت محیط های کاری محسوب می شود. پژوهش حاضر با رویکردی معماری محور تاثیر نور طبیعی و دسترسی به فضای باز را بر شاخص های سلامت روان کارکنان بررسی می کند و نقش ابزارهای بیومتریک را در سنجش عینی واکنش های فیزیولوژیک به کیفیت فضایی تحلیل می نماید. روش تحقیق مبتنی بر مرور نظام مند مطالعات علمی بین المللی (۲۰۱۰–۲۰۲۰) در حوزه ی طراحی بیوفیلیک، نور روز، کیفیت محیط داخلی و علوم اعصاب محیطی است. یافته ها نشان می دهد افزایش دسترسی به نور روز، دید به مناظر طبیعی، سازماندهی فضایی مبتنی بر نفوذپذیری بصری و ایجاد تراس ها و حیاط های نیمه باز موجب کاهش سطح کورتیزول، بهبود تغییرپذیری ضربان قلب، افزایش تمرکز و ارتقای رضایت شغلی می شود؛ همچنین الگوهای امواج مغزی (EEG) و واکنش الکتریکی پوست (GSR) تایید می کنند که فضاهای دارای عناصر طبیعی بار شناختی و تنش روانی را کاهش می دهند. نتایج پژوهش حاکی از آن است که ادغام راهبردهای نورگیری پیشرفته و طراحی فضای باز در قالب اصول معماری بیوفیلیک می تواند چارچوبی عملی برای طراحی محیط های کار سالم و پایدار فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

معماری بیوفیلیا ، نور طبیعی ، فضای باز ، سلامت روان ، محیط کار