طراحی فضاهای عمومی شهری با تمرکز بر سلامت روان و تنوع زیستی در شهرهای پرجمعیت ایران

شهرهای پرجمعیت ایران با چالش های متعددی مانند آلودگی هوا، ترافیک شدید، کمبود فضای سبز و فشارهای روانی ناشی از زندگی شهری مواجه هستند که سلامت روان شهروندان را به شدت تهدید می کند. این پژوهش با هدف بررسی اصول طراحی فضاهای عمومی شهری مانند پارک ها، میدان ها و پیاده راه ها با تمرکز همزمان بر سلامت روان و تنوع زیستی در شهرهای پرجمعیت ایران انجام شده است. روش شناسی پژوهش کیفی-تحلیلی مبتنی بر مطالعه منابع کتابخانه ای، تحلیل تطبیقی اصول طراحی بیوفیلیک با نمونه های جهانی و سنتی ایرانی و مدل سازی مفهومی در نرم افزارهای طراحی شهری است. نتایج نشان داد که ادغام گیاهان بومی ایرانی مانند چنار، سرو و انار با عناصر طبیعی مانند آب نماها و مسیرهای سبز نه تنها تنوع زیستی را احیا می کند بلکه سطح استرس و اضطراب را کاهش داده و حس آرامش، تعلق به مکان و تعامل اجتماعی را افزایش می دهد. مدل های مفهومی پیشنهادی شامل پارک های خطی طبیعت محور، میدان های سبز چندمنظوره و باغ های شهری کوچک است که می توانند دمای شهری را کاهش دهند و کیفیت زندگی را بهبود بخشند. این رویکرد با الهام از باغ های ایرانی سنتی و اصول جهانی بیوفیلیک، فضاهای عمومی را به ابزارهای درمانی و پایدار تبدیل می کند. در نهایت پژوهش پیشنهاد می کند اجرای پروژه های آزمایشی در شهرهایی مانند تهران و اصفهان، برگزاری کارگاه های آموزشی و تدوین آیین نامه های شهری برای ترویج این طراحی ها. این رویکرد می تواند به کاهش اختلالات روانی، مقابله با تغییرات اقلیمی و دستیابی به شهرهای سالم تر و پایدارتر کمک کند و ایران را به الگویی در شهرسازی انسان محور تبدیل نماید.

کلیدواژه ها:

فضاهای عمومی شهری ، سلامت روان ، تنوع زیستی ، طراحی ، بیوفیلیک ، شهرهای پرجمعیت ایران