بیومیمیکری در معماری: ایرانی الهام از موجودات زنده برای طراحی ساختمانهای مقاوم به خشکسالی

خشکسالی و کمبود آب به عنوان یکی از چالشهای اصلی اقلیم گرم و خشک، ایران معماری را به سمت رویکردهای نوین پایدار سوق داده است. این پژوهش با هدف بررسی پتانسیل بیومیمیکری تقلید از طبیعت در طراحی ساختمانهای مقاوم به خشکسالی مکانیسمهای جمع آوری آب در موجودات زنده مانند سوسک صحرای نامیب (Stenocara gracilipes) و کاکتوس ها (Opuntia microdasys) را تحلیل کرده و آنها را با عناصر سنتی معماری ایرانی نظیر بادگیرها و آب انبارها تطبیق می دهد. روش شناسی پژوهش کیفی- تحلیلی مبتنی بر مطالعه منابع کتابخانه ای، تحلیل تطبیقی ویژگی های بیولوژیکی و معماری سنتی و مدلسازی مفهومی در نرم افزارهای طراحی معماری است. نتایج نشان داد که ساختارهای سطحی آب دوست و آبگریز سوسک نامیب و شیارهای میکروسکوپی خارهای کاکتوس می توانند برای طراحی سطوح نما یا سقف ساختمان ها به منظور جمع آوری رطوبت شبانه استفاده شوند و با ادغام در بادگیرهای سنتی امکان خنک سازی غیر فعال و تامین همزمان آب را فراهم کنند. این رویکرد نه تنها مصرف آب را کاهش می دهد بلکه با حفظ هویت فرهنگی معماری ایرانی ساختمان هایی خودکفا، کم مصرف و سازگار با تغییرات اقلیمی ایجاد می نماید. چالش هایی مانند انتخاب مواد مقاوم در برابر گرد و غبار و نیاز به اجرای پروژه های آزمایشی در مناطق خشک ایران مانند یزد و کرمان نیز بررسی شد. در نهایت پژوهش پیشنهاد می کند برگزاری کارگاه های آموزشی، سرمایه گذاری در تحقیقات میدانی و تدوین آیین نامه های ساختمانی برای ترویج بیومیمیکری تا ایران الگویی برای معماری پایدار در مناطق خشک جهان شود.

کلیدواژه ها:

بیومیمیکری ، خشکسالی ، معماری پایدار ، معماری ایرانی ، جمع آوری آب ، بادگیر