ارزیابی تحلیلی آسیب پذیری لرزه ای سازه های بتن آرمه و درسهای آموخته شده از زلزله های اخیر ایران مطالعه موردی: زلزله های سرپلذهاب ۱۳۹۶ و خوی ۱۴۰۱

وقوع زلزله های سرپلذهاب ۱۳۹۶ و خوی ۱۴۰۱ با وجود تفاوت در نوع گسیختگی و بزرگی چالشهای جدی و مشابهی را در حوزه تاب آوری سازه ها نمایان ساخت هدف اصلی این پژوهش واکاوی تطبیقی الگوهای آسیب شناسی در این دو رویداد لرزه ای با تمرکز بر ضعفهای اجرایی طراحی و رفتارهای متفاوت اجزای سازه ای و غیر سازه ای است این تحقیق با رویکردی توصیفی-تحلیلی و بر پایه مطالعات میدانی گسترده انجام شده است جهت ارزیابی مهندسی و کمی سازی میزان خسارات از مقیاس کلان لرزه ای اروپا (۹۸-EMS) به عنوان ابزار سنجش استفاده شد. در این راستا، خرابیهای مشاهده شده در سیستمهای قاب خمشی بتنی دیوارها و میانقابها در هر دو منطقه کدگذاری و مورد مقایسه قرار گرفتند. نتایج نشان داد که علیرغم فاصله زمانی ۵ ساله بین دو زلزله، الگوهای شکستی همچون ستون کوتاه، عدم مهار مناسب اجزای غیر سازه ای و کیفیت پایین بتن همچنان از عوامل اصلی آسیب دیدگی هستند. در زلزله خوی نرخ آسیبهای سازه ای در درجات G۴ و G۵ بر اساس ۹۸-EMS در سازه های بتنی نوساز به شکلی غافلگیرکننده مشابه زلزله سرپلذهاب بود که نشان دهنده عدم پیاده سازی کامل پیوست ۶ آیین نامه ۲۸۰۰ و ضعف در نظارت کارگاهی است. همچنین تحلیل تطبیقی نشان داد که صلبیت بیش از حد میانقابها در هر دو زلزله منجر به تغییر رفتار لرزه ای پیش بینی شده و شکستهای برشی ترد در ستونها گشته است. یافته های این پژوهش بر ضرورت بازنگری در فرآیندهای نظارتی و اجرایی به ویژه در اتصالات غیرسازه ای و مهار جانبی دیوارها تاکید دارد دستاوردهای این مطالعه در قالب یک جدول مقایسه ای، جامع می تواند به عنوان راهنمایی برای اصلاح جزئیات اجرایی در مناطق با خطر لرزه خیزی بالا مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

سازه های بتن آرمه ، زلزله سرپل ذهاب ، زلزله خوی ، آسیب پذیری لرزه ای ، مقیاس ۹۸ EMS ، تحلیل تطبیقی