تحلیل و بررسی مدیریت ریسک در پروژه های عمرانی با استفاده از BIM

پروژه های عمرانی به دلیل ماهیت پیچیده چند بعدی و وابسته به متغیرهای فنی اقتصادی، محیطی و سازمانی، همواره با سطوح بالایی از عدم قطعیت و ریسک مواجه اند. تاخیر در زمان بندی، افزایش هزینه ها، تعارضات قراردادی، مشکلات اجرایی و ریسک های ایمنی از جمله چالش های رایج این پروژه ها محسوب می شوند. مدیریت ریسک به عنوان یکی از ارکان اساسی مدیریت پروژه نقش تعیین کننده ای در کاهش پیامدهای منفی و افزایش احتمال موفقیت پروژه دارد. در سال های اخیر، ظهور فناوری مدل سازی اطلاعات ساختمان (Building Information Modeling) یا BIM به عنوان یک رویکرد دیجیتال و یکپارچه برای مدیریت اطلاعات پروژه، افق های جدیدی در حوزه مدیریت ریسک پروژه های عمرانی گشوده است. BIM با فراهم سازی یک مدل سه بعدی هوشمند و پایگاه داده ای متمرکز، امکان شناسایی زودهنگام تعارضات، تحلیل سناریوهای مختلف مدیریت زمان و هزینه (D۴ و D۵) و بهبود هماهنگی میان ذی نفعان را فراهم می کند. مطالعات متعدد نشان داده اند که استفاده از BIM می تواند منجر به کاهش ریسک های طراحی، کاهش دوباره کاری، بهبود پیش بینی هزینه ها و ارتقای ایمنی کارگاه شود (Azhar ۲۰۱۳; Bryde et al ۲۰۱۱). از سوی دیگر، پیاده سازی BIM خود با ریسک هایی مانند مقاومت سازمانی، هزینه های اولیه بالا، کمبود نیروی متخصص و چالش های حقوقی همراه است. هدف این مقاله مروری، تحلیل جامع نقش BIM در فرآیند مدیریت ریسک پروژه های عمرانی و بررسی نقاط قوت، محدودیت ها و چالش های اجرایی آن است. در این پژوهش با مرور نظام مند منابع علمی داخلی و خارجی ابتدا مفاهیم مدیریت ریسک و BIM تشریح شده و سپس تعامل این دو حوزه بررسی می شود. نتایج نشان می دهد که یکپارچه سازی مدیریت ریسک با BIM می تواند به شکل قابل توجهی احتمال موفقیت پروژه را افزایش دهد، مشروط بر آنکه زیرساخت های فنی، سازمانی و حقوقی لازم فراهم شود.

کلیدواژه ها:

مدیریت ریسک ، پروژه های عمرانی ، مدل سازی اطلاعات ساختمان ، BIM ، عدم قطعیت ، تحلیل ریسک