مدلسازی تاثیر مولفه های کالبدی و ادراکی بر پرورش تفکر خلاق در فضاهای آموزشی

تحولات بنیادین در نظام های آموزشی قرن بیست و یکم ضرورت بازتعریف نقش محیط فیزیکی در فرآیند یادگیری را برجسته ساخته است. فضاهای آموزشی دیگر صرفا ظرف انتقال دانش نیستند بلکه بستری فعال برای پرورش خلاقیت، شکل گیری هویت فردی و تقویت تعامل اجتماعی محسوب می شوند. پژوهش حاضر با رویکردی تحلیلی نظری به مدل سازی رابطه میان مولفه های کالبدی شامل نور، رنگ، سازماندهی فضایی و انعطاف پذیری عملکردی و مولفه های ادراکی شامل حس تعلق، امنیت روانی و انگیزش تحصیلی در فرآیند شکل گیری تفکر خلاق می پردازد. روش پژوهش مبتنی بر تحلیل اسنادی، بررسی متون تخصصی معماری آموزشی و نظریات روان شناسی محیطی است و پاسخی به این پرسش است که چگونه طراحی فضا می تواند از حالت خنثی خارج شده و به بستری فعال برای تحریک ذهن خلاق تبدیل شود. یافته ها نشان می دهد کیفیت ادراک محیطی به عنوان متغیر واسط میان ساختار کالبدی و بروز خلاقیت عمل می کند و هرگونه ضعف در طراحی فضایی می تواند فرآیند انگیزشی و شناختی را تضعیف نماید. در نهایت، مدلی مفهومی چهار لایه ارائه می شود که قابلیت به کارگیری در طراحی مدارس، فضاهای کارگاهی، محیط های هنری و حتی فضاهای آموزشی مبتنی بر کشاورزی را داراست.

کلیدواژه ها:

مولفه های کالبدی ، ادراک محیطی ، تفکر خلاق ، محیط یادگیری ، انگیزش تحصیلی ، سازماندهی فضایی