امکان سنجی و تحلیل راهبردی توسعه انرژی پارک تعاملی شهرستان زابل بر پایه تحلیل SWOT و AHP

پروژه حاضر به طراحی و امکان سنجی انرژی پارک «نوین» در شهرستان زابل با رویکردی تعاملی - آموزشی می پردازد. هدف اصلی این طرح، ساده سازی مفاهیم پیچیده انرژی برای عموم مردم و همزمان تولید بخشی از انرژی مورد نیاز مجموعه از طریق منابع تجدیدپذیر است. محدوده مطالعه در نواحی شمالی زابل انتخاب شده است؛ چرا که بادهای ۱۲۰ روزه سیستان با الگوی غالب شمال شرق به جنوب شرق پتانسیل بالایی برای بهره برداری از انرژی بادی فراهم می کنند، همچنین اقلیم گرم و خشک منطقه شرایط ایده آلی را برای استقرار سامانه های خورشیدی و پنل های فتوولتائیک بهینه ایجاد کرده است. همچنین انرژی زمین گرمایی با هدف آموزش و تبادل حرارتی کم عمق و انرژی آبی به دلیل محدودیت شدید منابع آبی منطقه در قالب ابزارهای نمایشی و شماتیک در برنامه ریزی محتوایی پارک لحاظ شدند. در این پژوهش به منظور نظام مند کردن فرآیند تصمیم گیری و ارتقای دقت در سازماندهی فضایی از ترکیب روش تحلیل SWOT و فرآیند تحلیل سلسله مراتبی AHP استفاده شده است. با این رویکرد ابتدا داده های کیفی شامل عوامل محیطی، اقلیمی، عملکردی و کالبدی سایت در قالب نقاط قوت، ضعف، فرصت ها و تهدیدها ساختاربندی شد و سپس از طریق ماتریس های AHP اهمیت نسبی معیارها و اولویت راهبردها به صورت کمی تعیین گردید. این فرآیند منجر به استخراج راهبردهای اولویت دار و سازماندهی فضایی و فرمی گردید که به طور کامل بر ویژگی های بستر پروژه منطبق است و خروجی مناسب و اصولی را در طراحی معماری فراهم می سازد. فرآیند اجرایی شامل تحلیل های میدانی، تدوین سناریوهای حرکت کاربران و طراحی زون های تعاملی برای گروه های سنی مختلف با تاکید بر فضاهای دوستدار کودک و مراکز پژوهشی بود. نتیجه نشان داد با مدل ادغام یافته ای که در این پروژه طراحی شد، ترکیب آموزش تعاملی، تولید واقعی انرژی و مرکز آرشیو دانش پارک انرژی نوین زابل نسبت به نمونه های مشابه داخلی و خارجی از جامعیت و کارآمدی بالاتری برخوردار است. این مدل نه تنها یک فضای تفریحی آموزشی بلکه یک الگوی عملیاتی برای توسعه پایدار و ترویج فرهنگ انرژی در مناطق نیمه بیابانی محسوب می شود.

کلیدواژه ها:

انرژی پارک ، آموزش تعاملی ، معماری پایدار ، انرژی های تجدیدپذیر ، طراحی اقلیمی